Εξουσία Βλαχάρα

«Εξουσία Βλαχάρα» Δημήτρης Βίκτωρ Εκδόσεις Victor Vision  2012 σελ. 277                                                                

 (Δεύτερη Έκδοση)

 

Μέγα προνόμιο να έχεις εκπλήξεις στη ζωή ετούτη.

Τις τελευταίες ημέρες ανακάλυψα, ότι δυστυχώς την Ελλάδα την κυβερνάνε οι κουμπάρες και οι κουμπάροι…..

Δυστυχώς η Ελλάδα είναι μια χώρα, που η σιωπή μεταβιβάζεται όπως το γενετικό υλικό.

Δυστυχώς πολλοί προσπαθούν με αποσιωπήσεις , αποκρύψεις και στρεβλώσεις να διαγράψουν και να λησμονήσουν τι έκαναν στο παρελθόν .

Λίγοι είναι αυτοί που βάζουν το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων.

Γιατί να σκαλίζουμε τα περασμένα ; Διότι πάνω στο χώμα που σκεπάζει το σιωπηλό και το ανείπωτο , φυτρώνουν άνθη του κακού….

Υπάρχει ένα σύστημα που γεννάει Παπακωνσταντίνους,  Τζοχατζόπουλους, Τσουκάτους, Μαντέληδες , αλλά και Βουλγαράκηδες ,  Καραχάλιους, Μαγγίνες ,Παυλίδες , Ζαχόπουλους, Σαξώνηδες και λοιπούς κουμπάρους και κουμπάρες. Υπάρχει ένα σύστημα που γεννάει τη διαφθορά. Πάσχουμε από διάσπαρτη διαφθορά και προχωρημένη σήψη.

Η χώρα μας πάσχει από ψέματα , χρηματισμό , αισχροκέρδεια, ανεξέλεγκτη μοιχεία , αλαζονεία της εξουσίας, παράκεντρα εξουσίας , χαλαρές συνειδήσεις ,διαχρονική φορολογική ασυλία , ασύδοτα και κατευθυνόμενα Μ.Μ.Ε.  .

Η Ελλάδα οδηγείται στην πτώχευση μέσω της λιτότητας και μάλιστα από αυτούς, που είναι συνυπεύθυνοι , για την κατάστασή του…

 

Στην «Εξουσία Βλαχάρα», του Αρτινού Δημήτρη Βίκτωρ, παρ΄ότι τα ονόματα παραλλάσσονται , ο καμβάς και η ψίχα του βιβλίου είναι η πολιτική εξουσία και τα παράκεντρά της ,τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Το βιβλίο αυτό δεν αποσκοπεί στην εξιστόρηση του βίου και της πολιτείας της Εξουσίας Βλαχάρας ,δεν αποσκοπεί να αποδείξει ότι τα τελευταία χρόνια εθεωρείτο μαγκιά να απομυζάς το δημόσιο χρήμα και κατόρθωμα να επιδεικνύεις τον πλούτο σου , αλλά  επιχειρεί να δει πως ένα τέτοιο φαινόμενο ,βγάζει πλοκάμια στο χρόνο ,επηρεάζοντας τρεις γενιές : τη γενιά της μεταπολίτευσης , την γενιά των παιδιών μας και τέλος της γενιάς των εγγονών μας.

Το βιβλίο αυτό δείχνει το μεγάλο παζάρι της εξουσίας και του πλούτου .Τι δίνεις και τι παίρνεις. Προς τα πού γέρνει η ζυγαριά.

Δείχνει τα τσιμεντένια τείχη ,που κλείνουν έξω τους πολλούς…

Ο συγγραφέας  καθηλώνει,  ταράζει , ανατρέπει, παρατηρεί, ψηλαφεί, καταγράφει, αισθάνεται, εκνευρίζεται , στοχάζεται, καταγγέλλει.

Γράψιμο κομψό, συχνά υπαινικτικό, με αιφνίδιες μεταπτώσεις, με κινήσεις εν ακινησία.

Ένα ανηλεές παιχνίδι φωτός- σκιάς, αλλά ανεστραμμένο, αφού συχνά η σκιά φωτίζει , και κάποτε το φως συσκοτίζει.

Χρειάζεται μια αρμαθιά «κλειδιά» για τα δωμάτια ,όπου κατοικούν οι ιστορίες της Εξουσίας Βλαχάρας….

 

Το βιβλίο αυτό είναι για τους ανθρώπους :

που βλέπουν συνέχεια ένα κακό όνειρο με νεραντζιές (Οι Ερινύες στο έργο, είναι τα νεράντζια) ,

που ξέρουν ότι η εξουσία ελκύει τους χειρότερους των ανθρώπων,

που ξέρουν ότι η εξουσία είναι το καλύτερο αφροδισιακό,

που ξέρουν ότι η εξουσία πάνω στους ανθρώπους αποκτάται μόνο δια μέσου της εξυπηρέτησης των ανθρώπων,

που ξέρουν ότι αυτός που δουλεύει για σένα, πρέπει να σου είναι υποχρεωμένος,

που ξέρουν ότι η εξουσία θα καταχραστεί ,ότι μπορεί, χωρίς μέτρο , γιατί έχει ανάγκη τα θέλγητρα,

που ξέρουν ότι για να φυτρώσουν τα ζιζάνια σε ένα κήπο ή σε μια χώρα ,πρέπει να βρεθεί το κατάλληλο έδαφος,

που ξέρουν ότι αν χαρίσουν την ψυχή τους στο Διάβολο , η αμοιβή τους θα είναι απέραντη μοναξιά,

που ξέρουν ότι σε κάποιους άλλους ανθρώπους ,η ασχήμια είναι η ζωή τους,

που ξέρουν ότι ο Πολιτισμός είναι ο μέγιστος εχθρός της εξουσίας,

που ξέρουν ότι ο Πολιτισμός αντιστέκεται σε κάθε ανάλγητη εξουσία,

που  ξέρουν ότι τα λαθραία και τα μετρητά ,οι «έξυπνοι » τα κουβαλάνε πάντα σε μαύρες σακούλες για σκουπίδια (εξού: Μαύρα!!)

που ξέρουν ότι με ένα χαρτί οι πισίνες ξενοδοχείων ,μπορούν να χαρακτηριστούν ….γούρνες, που περιέχουν νερό μόνο για το πότισμα των κήπων,

που ξέρουν να κτίζουν ξενοδοχεία και επιχειρήσεις ,μόνο με κρατικές επιδοτήσεις , χωρίς να βάζουν ένα ευρώ,

που ξέρουν την αφασική κουλτούρα του λάϊφ σταιλ,

που ξέρουν τις ρυπαρές φαντασιώσεις μιας χώρας , που αποθεώνει το σοκαριστικό κιτς και το ευτελές παράδοξο,

που ξέρουν ότι οι πλούσιοι και οι άνετοι έχουν μανία να σβήνουν… τις κλήσεις,

που ξέρουν να περνάνε ελεύθερα ,τα λαθραία εμπορεύματα,

που ξέρουν ότι τα ξενοδοχεία, τα κότερα , οι βίλες και οι λογαριασμοί στην Ελβετία, έχουν ιδιοκτήτες ,αχυρανθρώπους,

που ξέρουν ότι στην αρχαιότητα οι Έλληνες χρησιμοποίησαν τον Δούρειο Ίππο για να καταλάβουν την Τροία, ενώ σήμερα , είναι οι αχυράνθρωποι : άτομα που βοηθούν (με το αζημίωτο) άλλους ,που δεν θέλουν να εκτεθούν να κάνουν δουλειές εκατομμυρίων ευρώ,

που ξέρουν να παίρνουν τις κατάλληλες πληροφορίες και να αγοράζουν κατασχεμένα ξενοδοχεία και επιχειρήσεις ,τζάμπα,

που ξέρουν ότι στη χώρα τους πάντα κυβερνούσαν  αστρολόγοι,  μάντεις ,  καφετζούδες,  θεραπευτές,  πωλήτριες φο-μπιζού,  τραγουδίστριες…

που ξέρουν ότι η ζωή μπορεί να είναι άδικη, αλλά η τύχη μπορεί να σε πάει από τ΄αλώνια στα σαλόνια της εξουσίας….

που ξέρουν ότι ο έξυπνος σε αυτή τη ζωή είναι αυτός που έχει καθαρή συνείδηση,

που ξέρουν για την ατέρμονη πάλη του ανθρώπου ενάντια στη μοναξιά, που επιτείνει η υπερπροσφορά των καταναλωτικών αγαθών,

που ξέρουν τη φρικαλέα ανισορροπία ανάμεσα στη μικρότητα του ανθρώπου και τις φιλοδοξίες του ,

που ξέρουν ότι η καταξίωση και το χρήμα έρχονται με κόπο και δουλειά, όχι με πολιτικές γνωριμίες και κουμπαριές,

που ξέρουν ότι από τις επιλογές του καθενός μπορείς να διακρίνεις την ιδιοσυγκρασία του,

που αναρωτιόνται : πώς συμβαδίζει τόση ομορφιά και τόση ασχήμια , τόσο καλό με τόσο κακό;

που ξέρουν ότι πολλοί σε αυτή τη χώρα πεθάνανε για ένα πουκάμισο αδειανό , για μια …Βλαχάρα

που ξέρουν , που αγρεύεται η αρετή,

που ξέρουν ότι και τα τσιμέντα και οι πέτρες αχνίζουν…

που ξέρουν σε τι ματωμένο κι άδικο κόσμο ζούνε,

που ξέρουν ότι τρώει φως ,το κτήνος στο φεγγάρι,

που ξέρουν ότι ακόμα και το φεγγάρι έχει λεκέδες, όπως έλεγαν οι Ρωμαίοι,

που ξέρουν πώς η ομορφιά υπάρχει , φτάνει κανείς να μπορεί να τη δει,

που  ξέρουν ότι τίποτα μεγάλο δεν πεθαίνει,

που ξέρουν να φυλάνε Θερμοπύλες,

που ξέρουν ότι πρέπει να αφηγούμαστε .Να μιλάμε. Να μην έχουμε κλειστό το στόμα. Η διήγηση της διαφθοράς και των δυνών της,  λειτουργεί σαν φάρμακο και μαζί μάθημα για τους νεότερους,

που ξέρουν ότι διαμορφωνόμαστε από αυτό που αγαπάμε,

που ξέρουν πως η διαύγεια , η ειλικρίνεια και η αλήθεια έπεφταν, πέφτουν και θα πέφτουν από τον ουρανό σπάνια, σαν αστεροειδείς….

 

Ο καλός Αναγνώστης καλείται να ανασυνθέσει , καθώς πολλά υπονοούνται και αρκετά αόρατα ,νοτίζουν το κείμενο.

Ο καλός Αναγνώστης αραιά και που ,θα δει κάποια σινιάλα ,μέσα στην απέραντη άγρια θάλασσα των καιρών.

Ο καλός Αναγνώστης θα βρει κάποιους ναυαγούς , κάποιους ερημίτες στα ξερονήσια τους και κάποιους Δον Κιχώτες που μάχονται με φανταστικά κύματα….

Τέλος θα μπει σε τροχιά αναζήτησης και ποιοτικού στοχασμού από την πρώτη σελίδα, με την εμβληματική ατάκα: «Μηδέν Άγαν», για να καταλήξει στον τρυφερό αβάσταχτο στοχασμό, που δημιουργεί βασανιστικό ρίγος απόγνωσης μαζί και ελπίδες… Κάτι σαν κραυγή:

«Μάνα Ελλάδα-Ομορφιά, όχι Ασχήμια…».

 

Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς

 

 

Advertisements

Ο κόσμος των αρχαίων

 

«Ο κόσμος των αρχαίων-Εικόνες και θεωρήσεις του Σύμπαντος από την εποχή των μύθων ως την Αναγέννηση» Ε.Λο Σάρντο Εκδόσεις Μελάνι 2012 σελ. 288

 

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει τις παραδόσεις, του καθηγητή Εουτζένιο Λο Σάρντο , στο Τμήμα Ιστορίας της Τέχνης στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ρώμης «La Sapienza”.

 

O ουρανός και η γη είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι , όπως το πάνω και το κάτω, το θερμό και το ψυχρό. Η γη είναι το βαρύ και στερεό στοιχείο , είναι κατοικημένη και ζωντανή .Πάνω της ο Άτλαντας πατάει γερά με τα στιβαρά του πόδια , για να στηρίξει στις πλάτες του το στερέωμα. Η γη είναι ο άξονας , ο άκμων γύρω από τον οποίο περιστρέφεται το σύμπαν. Ο ουρανός είναι αφηρημένος , αγνός, κατοικημένος από ανώτερα, θεϊκά όντα.

Οι μύθοι διηγούνται για τον Ουρανό και τη Γαία , για τη Νουτ που γεννά τον ήλιο , στη Ριγκ Βέδα γίνεται υπαινιγμός για το πρωτογενές κενό. Ο Αναξίμανδρος υποθέτει ότι στη βάση των πάντων βρίσκεται το άπειρο, οι Πυθαγόρειοι και ο Παρμενίδης υποστηρίζουν ότι το σύμπαν έχει σχήμα σφαίρας.

Τι ακριβώς είναι τα αστέρια δεν είναι ξεκάθαρο. Το φως που εκπέμπουν είναι δικό τους ή αντανάκλαση του ηλιακού ; Και πόσο μακριά βρίσκονται; Για μερικούς είναι πιο κοντά σε εμάς απ΄ότι ο ήλιος , σύμφωνα με άλλους , σχηματίζουν τον εξώτερο κύκλο , το θόλο , τη μεγάλη αψίδα που στηρίζεται στους στύλους  του σύμπαντος. Σύμφωνα με τις δοξασίες των αρχαίων ο έναστρος ουρανός διασχίζεται από μεγάλες ατραπούς , από τις οποίες ξεχωρίζει μία , που οι Έλληνες ονόμασαν «γαλαξία» απ΄ το γάλα της Ήρας. Η μεγάλη ουράνια θάλασσα διασχίζεται από τέσσερεις ποταμούς από όπου περνούν οι ψυχές για να επιστρέψουν στο τελικό προορισμό τους. Η μείζων από όλες τις οδούς του ουρανού είναι εκείνη που ακολουθεί ο ήλιος στην ετήσια διαδρομή του : ο Ζωδιακός Κύκλος. Ο Ζωδιακός Κύκλος είναι το ρολόι της κτίσεως ,που καθορίζει την εναλλαγή των εποχών .Οι αστερισμοί που φωτίζουν αυτό το δρόμο , κυβέρνησαν τις εποχές των ανθρώπων (Ταύρος, Κριός, Ιχθείς, Υδροχόος).Ο Κριός είδε τον Μωυσή να απαλλάσσεται από το χρυσό μοσχάρι, οι Ιχθείς τη γέννηση του Χριστού (ΙΧΘΥΣ).Καθεμιά από αυτές τις εποχές  έχει ένα όνομα , ένα ιδιαίτεροι χαρακτηριστικό : του χρυσού, του σιδήρου, του χαλκού, του αυστηρού Κρόνου ή του ισχυρού Δία.

Η Σελήνη παρ΄ ότι κοντινή και εύκολα παρατηρήσιμη , με το ωραίο πρόσωπο γυναίκας, εξακολουθεί να κρατά καλά κρυμμένο το μυστικό της, Οι πλανήτες εγείρουν πολλές αμφιβολίες. Οι διαστάσεις και το χρώμα τους ποικίλλουν κατά τη διάρκεια του έτους.

Αυτό περίπου είναι το αρχαίο μοντέλο όπως διαμορφώθηκε στη Μεσοποταμία και στην Αίγυπτο κι όπως αργότερα τελειοποιήθηκε και συστηματοποιήθηκε σε επιστημονικό επίπεδο από τους αρχαίους Έλληνες της κλασικής και κατόπιν της ελληνιστικής περιόδου. Η κοσμοαντίληψη περί σύμπαντος , όπως διαμορφώθηκε τότε , ένωσε για πολλούς αιώνες την Ανατολή με τη Δύση (Σουμέριοι , Ασσύριοι, Χαλδαίοι, Πέρσες, Αιγύπτιοι, Άραβες, Έλληνες, λατινική Δύση)και επιβίωσε μέχρι την Αναγέννηση. Η ιστορική διαδρομή αυτής της ιδέας διανθίζεται από ποιητικές και καλλιτεχνικές εμπνεύσεις πολύ υψηλού επιπέδου. Αρκεί να αναφέρουμε τον αιγυπτιακό ναό στη Δενδερά και το Πάνθεον στη Ρώμη , τον Δάντη , τον Λεονάρντο ντα Βίντσι και τον Μποτιτσέλι. Οι πηγές που διαθέτουμε σήμερα και τα σημεία αναφοράς της αρχαίας κοσμολογίας είναι η Βίβλος και τα μεγάλα έπη  , όπως το Γιλγαμές των Σουμερίων  ή το Ενούμα Έλις των Βαβυλωνίων , επίσης  τα έργα των φιλοσόφων , όπως ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης , τα έργα των αστρονόμων ,όπως ο Ίππαρχος , ο Ηρακλείδης ο Ποντικός, ο Νικόλαος Κουζάνος,  ο Αλ –Φαργκανί, ο Αλβουμάσαρ , ο Αβικέννας , ο Ισίδωρος της Σεβίλλης ή στις αστρολογικές παρεκκλίσεις του Κλαύδιου Πτολεμαίου.

Από αυτόν τον αρχαίο μύθο τι απομένει σήμερα , μετά τον Κοπέρνικο , μετά τον Γαλιλαίο; Το διατυπώνει με κρυστάλλινο τρόπο ο Πιερτζιόρτζιο Οντιφρέντι :

«Η ουράνια τροφή( … )αποτελείται από το κενό και το τίποτα. Πράγματι, σύμφωνα με τη μοντέρνα φυσική, εν αρχή ην το κενό. Κι όχι μόνο γιατί, κατά τη θεωρία της σχετικότητας , η ύλη δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια ασυνέχεια στο βαρυτικό πεδίο( …) αλλά κυρίως , γιατί, σύμφωνα με την κβαντομηχανική , το κενό είναι στην πραγματικότητα ένα θέατρο, στη σκηνή του οποίου εμφανίζονται και εξαφανίζονται αδιάκοπα μόρια και αντιμόρια, σύμφωνα με την αρχή της απροσδιοριστίας του Χάιζενμπεργκ….».

Μέσα από θεωρίες και εικόνες ο συγγραφέας, Ετζουτζένιο Λο Σάρντο ,επιχειρεί να ξαναδιαβεί τους αναρίθμητους δρόμους ,που περπάτησε ο άνθρωπος στην προσπάθειά του να ερμηνεύσει τα μυστήρια του σύμπαντος, τα οποία μόνο με τον Γαλιλαίο και την επιστημονική επανάσταση άρχισαν να βρίσκουν κατάλληλες απαντήσεις.

Μια συναρπαστική ανάγνωση , μια εντυπωσιακής πληρότητας και σαφήνειας σύνθεση. Διαβάστε το .Πρόκειται για Αριστούργημα.

 

Ο Ετζουτζένιο Λο Σάρντο είναι καθηγητής Παλαιολογίας και Παλαιοοικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης «La Sapienza”, καθώς και γενικός επιθεωρητής του Υπουργείου Πολιτισμού της Ιταλίας. Είναι ιστορικός και συγγραφέας πολυάριθμων έργων και επιμελητής πολλών εκθέσεων.

 

Γράφει:  Ο Κώστας Τραχανάς

 

 

Το μαργαριτάρι της Ανατολής

b181522

 

«Το μαργαριτάρι της Ανατολής» Τ.Φραγκούλις Εκδόσεις Ψυχογιός 2012 σελ.423

 

«     Απ’ τον τόπο που είμ’ εγώ ξέρουν ν’ αγαπούν,

Ξέρουν τον καημό να κρύβουν , ξέρουν να γλεντούν.

Τι σε μέλει εσένανε κι όλο με ρωτάς,

αφού δε με λυπάσαι , φως μου, και με τυραννάς…»

Τα ρεμπέτικα τραγούδια είναι γεμάτα παράπονο και πάθος , έρωτα και πίκρα , τραγούδια μελαγχολικά, που διηγούνται τα παθήματα των ασήμαντων ανθρώπων.

Είναι τραγούδια που αναφέρονταν σε ναρκωτικά , σε φυλακές, σε σκληρούς μάγκες , και σε ραγισμένες καρδιές, στίχοι χυδαίοι και πρόστυχοι. Τραγούδια θρηνητικά.  Τραγούδια ερωτικά , οικεία και βίαια. Τραγούδια που ήταν  γεμάτα θρίαμβο και περιφρόνηση , και φώναζαν στον μπερμπάντη ή στον γκρινιάρη να φύγει και να πάει στο διάβολο. Άλλα έσταζαν μαράζι και λύπη , θρηνώντας για χαμένα χρόνια και μαλλιά πουν άσπρισαν κοντά σε λάθος άντρα. Τραγούδια για μάγκες που δεν είχαν φερθεί καλά στις γυναίκες. Τραγούδια που υμνούσαν την απανθρωπιά του δολοφόνου . Τραγούδια για πληγωμένες καρδιές,  για πόνο και εκδίκηση. Αντρικά τραγούδια για αντρικές ψυχές. Αμανέδες και παιχνιδιάρικα ερωτικά τραγούδια , τραγούδια του μεθυσιού και της προδοσίας .Τραγούδια που προειδοποιούσε  τους άντρες για τους κινδύνους ,  που διέτρεχαν όταν έμπλεκαν με όμορφες και άμυαλες γυναίκες….

«Δεν είμαι εγώ για σένα», «Πια δε με γελάς» , «Το κουτσαβάκι», «Στρίβε λόγια», «Μάγκικο», «Γιατί να με γελάσεις», «Μάγκες καραβοτσακισμένοι», « Πάνε τα λεφτά μου», «Ο λαθρέμπορος», κ.α.

Τα ρεμπέτικα τραγούδια έκαναν την εμφάνιση τους στις αρχές της δεκαετίας του  1920.

Αυτά τα τραγούδια είναι τα τραγούδια του ελληνικού υποκόσμου. Είναι τα τραγούδια των ρεμπέτηδων .Τους ρεμπέτηδες τους λέγανε και μάγκες.

Οι μήτρες του ρεμπέτικου τραγουδιού είναι η φυλακή και ο τεκές. Εκεί οι ρεμπέτες έπλασαν τα τραγούδια τους.

Σαν πρώτη ύλη τα πρωταρχικά ρεμπέτικα τραγούδια χρησίμευσε το υλικό των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών και τα τραγούδια που έλεγαν οι Έλληνες της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης. Στις ρίζες του ρεμπέτικου θα βρούμε τους αμανέδες. Στα τραγούδια αυτά επέδρασαν επίσης οι βυζαντινοί ύμνοι και η τούρκικη μουσική.

Τα ρεμπέτικα αναπτύχθηκαν σε αστικά κέντρα και κυρίως στα λιμάνια : Κωνσταντινούπολη,Σμύρνη, Θεσσαλονίκη, Σύρα ,Πειραιά , στα μεγάλα αυτά κοσμοπολίτικα σταυροδρόμια , όπου βρήκαν τη δική τους γλώσσα.

Σμύρνη 1922.

Η ζωή της πανέμορφης Κυβέλη Φωτιάδη, κόρη πλούσιας οικογένειας ,ξεκινά από τη Σμύρνη. Η Κυβέλη είχε  πολλούς Σμυρνιώτες θαυμαστές και ήταν  ονομαστή ως Σμυρνιά σαντέζα. Της άρεσε να  πηγαίνει με τον πατέρα της , με μια ανοιχτή μαύρη Μπουγκάτι , με οδηγό με στολή στο τιμόνι, στο μεγαλοπρεπές θέατρο της Σμύρνης να ακούσει τους «Παλιάτσους », την τραγική ιστορία ενός θιάσου εκδικητικών κλόουν. Προτιμούσε επίσης    τα ερωτικά τραγούδια των φημισμένων μουσικών , τα εύθυμα ακορντεόν τους , τα μαντολίνα και τις γλυκές φωνές με τις καντάδες τους .

Πειραιάς 1922.

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή φτάνει πρόσφυγας και πάμφτωχη  στον Πειραιά , όπου για ένα διάστημα έμεινε στο μπουρδέλο της κυρίας Έφης , μέχρι να αρχίσει να τραγουδά σε ένα τεκέ της Δραπετσώνας , στο υπόγειο μαγαζί του μπάρμπα-Γιάννη. Η Κυβέλη ήταν και πρώτη γκόμενα στον τεκέ του μπάρμπα-Γιάννη.

 

Είμαι η πρώτη γκόμενα ,

νταλκά του κάθε μάγκα .

Μα τη δική μου την καρδιά

άλλος καημός την ψήνει.

 

Κι αυτός το κάνει τουμπεκί,

με την καρδιά μου παίζει

και το μπουζούκι του κρατά

πενιές οι άλλοι σαν ρίχνουν.

 

Μες στον Πειραιά έφτασα

δίχως ρούχα και λούσα

μα το μυαλό μου έχασα

γι’ αυτόν εδώ τον μάγκα.

 

Εκεί στον τεκέ, θα γνωρίσει τον Σπύρο , τον Σάκη  και τον Τρελάκια τον Μάνο .Διάφοροι άντρες μπαινοβγαίνανε στη ζωή της , άντρες που της φέρνανε φρέσκα ψάρια, μεταξωτές κάλτσες ή μπουκάλια με κρασί… Θα χαρεί χωρίς δεσμεύσεις τους έρωτές της .

Πολλοί  επηρεάσανε τη μοίρα της Κυβέλης  , η κυρία Έφη , ο μπάρμπα –Γιάννης , ο Σπύρος , ο Μανόλης ο Αγγουράς,  ο Σάκης ,η κυρά –Ξανθή , ο Αλέκος , η Ναρέλα ,η Ρουμπίνι, η Ασπασία, η Σοφία η Καππαδόκισσα ( η χορεύτρια της κοιλιάς), και η Μαριάνθη με το λουλουδάτο φόρεμά της, η γυναίκα του Σμυρνιώτη.

Στο Αθηναϊκό κέντρο «Μπέλα Βίστα» , η Κυβέλη, θα συνεργαστεί με  τον συνθέτη Παναγιώτη «Σμυρνιώτη» Δούκα  και τον Διαμαντή Σκαρλάτο, που έπαιζε  μπουζούκι.

Η Μαριάνθη έγραφε τα τραγούδια ,τα οποία έκαναν τον Σμυρνιώτη ολοένα και πιο δημοφιλή. Ο γάμος τους όμως είχε βαλτώσει….

Η Μαριάνθη ήταν μια γυναίκα με πάθη ,που ο Σμυρνιώτης ήταν ανίκανος να ικανοποιήσει με οποιαδήποτε άλλο τρόπο εκτός από το να βάλει στα λόγια της, μουσική. Ακόμα κι αυτό το έκανε με δυσφορία  και ποτέ δεν της άφηνε να χαρεί απόλυτα τη συνεργασία τους …

Η Μαριάνθη μοιράστηκε το μυστικό της με την Κυβέλη , ότι αυτή έγραφε τα τραγούδια του Σμυρνιώτη και εκείνη δεν θα την πρόδιδε . Κανείς δεν το υποπτευόταν αυτό , αλλά ,αν αποκαλυπτόταν , ο Σμυρνιώτης θα καταστρεφότανε…

Ο Σμυρνιώτης είχε λαχτάρα για στίχους ,όπως οι άλλοι είχαν λαχτάρα για το χασίς και την ηρωίνη….

 

«….Υπήρχε μόνο η μουσική και η φωνή της. Τίποτε άλλο. Είπε τραγούδια για πληγωμένες καρδιές , για πόνο και εκδίκηση. Αντρικά τραγούδια για αντρικές ψυχές , η θηλυκή φωνή της μαλάκωνε το θυμό και τις εντάσεις και τα μετέτρεπε σε μελαγχολία ….

….Κάποιοι μάγκες σηκώθηκαν να χορέψουνε .Η καρδιά της έγινε καρδιά αρσενικού και οι γυναικείες σκοτούρες και οι φόβοι της εξαφανίστηκαν . Άνοιξε τα μάτια της και κατέβηκε από το πάλκο , χτυπώντας τα παλαμάκια με τα χέρια της σηκωμένα πάνω από το κεφάλι της, λικνίζοντας του γοφούς της ρυθμικά , σε απόλυτη συμφωνία με το ρυθμό του τραγουδιού….

…..Θέλω τη φωνή σου…..»

 

Η Μαριάνθη θέλει τη φωνή της Κυβέλης για τα τραγούδια της….

Ότι τραγουδούσε πλέον η Κυβέλη , τα λόγια των τραγουδιών, τα είχε γράψει η Μαριάνθη.

Η Μαριάνθη ήταν ο τύπος της γυναίκας που είχε μανία με την τελειότητα , ένιωθε την ανάγκη να τα κάνει όλα καλά-γι’ αυτό διατηρούσε το σπίτι της καθαρό μέχρι υπερβολής , γι’ αυτό τα γλυκά της ήταν εξαιρετικά και τα τραγούδια της απολαυστικά. Αλλά  η Μαριάνθη δεν μπορούσε να τραγουδήσει . Η Κυβέλη δεν έγραφε τραγούδια , κι ήταν αυτή η διαφορά που τις έδενε συναισθηματικά .Θα ήταν όμως οδυνηρό για την Μαριάνθη, να υπάρχει όλη αυτή η ποίηση μέσα της, χωρίς η ίδια να έχει τον τρόπο να την ελευθερώσει στον κόσμο . Είχαν δύναμη και γοητεία οι στίχοι της.

Η φωνή στο κεφάλι της ήταν όμορφη .Ήταν η φωνή της Κυβέλης. Και η φωνή που μεταμόρφωσε τα τραγούδια σε μαγεία. Μια απόκοσμη φωνή. Μια φωνή που έκανε τους μάγκες να σωπάσουν…

 

Μες στον τεκέ της Μαριγώς

μ’ έπιασε ένας μυστικός ,

βρε, κι απάνω στο μεράκι ,

βάζει χέρι στο μαυράκι .

 

Το λουλά μας τον εσπάει

και την τίκα μας αρπάζει ,

τότε τράβηξε μαχαίρι

και τον βάρεσα στο χέρι…

 

Η Κυβέλη τραγουδά κάθε βράδυ και εισπράττει χειροκροτήματα ,αλλά κανείς δεν νοιάζεται για το ποιος έγραψε τα λόγια .Όλα περιστρέφονται γύρω από τη μουσική και την τραγουδίστρια. Αυτή ήταν η σκληρή αλήθεια…..

Η Μαριάνθη είχε ήδη υποτάξει με τους στίχους ,τον Σμυρνιώτη , είχε κερδίσει τη φωνή της Κυβέλης και τη φιλία της επειδή είχε αποφασίσει πως τις χρειαζόταν και τις δύο , και ήταν μόνο οι συνθήκες που την κρατούσαν σε απόσταση αναπνοής από τον Διαμαντή ,αν και οι συνθήκες είχαν αλλάξει και στο μεταξύ ήταν εκείνη, που είχε στείλει αντικαταστάτρια…

Η Κυβέλη ήταν πια ερωμένη του Διαμαντή. Ο Διαμαντής ,που έπαιζε καλό  μπουζούκι  και η Κυβέλη η τραγουδίστρια, ζούσαν σαν παντρεμένο ζευγάρι.

Η Μαριάνθη έχει πλέον σταματήσει να γράφει και έχει αντικαταστήσει τους στίχους της ξανά με το εργόχειρο ή μάλλον αρνιόταν να  ξαναδώσει στον άντρα της ,τα τραγούδια της…

Η Μαριάνθη ήθελε και αυτή τον Διαμαντή , αλλά ήξερε πώς δεν θα μπορούσε ποτέ να τον έχει. Πίστευε ότι θα μπορούσε να ενορχηστρώσει τη σχέση τους, να ζήσει μέσα από αυτούς με τον ίδιο τρόπο ,που έβαζε λέξεις στο στόμα της Κυβέλης….

Η Κυβέλη θα μπορούσε να σταματήσει τη σχέση της με τον Διαμαντή , θα το είχε κάνει για τη φίλη της, αλλά δεν μπορούσε. Ήταν εθισμένη σε αυτόν , κι αυτός ο εθισμός ήταν πολύ πιο γλυκός από το χασίς ή το κρασί ή τις καραμέλες μελιού….

Η Μαριάνθη νιώθει προδομένη από την αδελφική της φίλη , θέλει πλέον να πετάξει τα λόγια της και τους στίχους της σε ένα άδειο πηγάδι και να της κρατήσει συντροφιά η ηχώ τους. Είχε δώσει στην Κυβέλη τη φιλία της, τα τραγούδια της και τον άντρα των ονείρων της, την αγαπούσε σαν αδελφή ,ένιωθε ευγνωμοσύνη για αυτή ,αλλά τώρα την θεωρούσε αντίπαλο-αντίζηλο….

 

«…Μπορείς να πεις στον Διαμαντή πως οι λέξεις που βγαίνουν από το στόμα που έχει φιλήσει χιλιάδες φορές είναι δικές μου. Γι’ αυτό σε φίλησα στο στόμα στο χαμάμ. Για να ευχαριστήσω τα χείλια που μετέτρεπαν τα λόγια μου σε γητειά και να γευτώ τον Διαμαντή , έστω από δεύτερο χέρι, για να πάρω πίσω κάτι από αυτόν….

Εκείνα τα τραγούδια είναι δικά σου τώρα ,Κυβέλη , σαν να τα είχες γράψει εσύ η ίδια κι εγώ να ήμουν ένα ανώνυμο πρόσωπο από το κοινό που σε λατρεύει. Δε θα ανταλλάξουμε άλλα λόγια μεταξύ μας…»

Πειραιάς 1924 .

Τώρα η Κυβέλη είχε κάτι που δεν είχε ποτέ πριν : ένα λόγο να φύγει , και κανέναν να γυρίσει πίσω. Η Κυβέλη ήξερε για το μέλλον της ,από τη γριά μάγισσα, την Κυρά –Ξανθή: μακρόχρονη ζωή , γεμάτη φως , επιτυχία κι άνθηση των έμφυτων ταλέντων της, αλλά όμως  δεν θα παντρευόταν ποτέ…..

Η φυγή της Κυβέλης  ήταν η απάντηση στον πόνο της Μαριάνθη ς, όταν της εξομολογήθηκε, πως ο Διαμαντής ήταν ο εραστής της.

Η Κυβέλη δεν φοβόταν πια το μέλλον…..

 

«…..Ο Διαμαντής σήκωσε το μπουζούκι του κι άρχισε να παίζει το:

                             Σαν είσαι μάγκας και νταής

και θέλεις να με πάρεις,

πρέπει κουμπούρι και σπαθί,

μάγκα, να κουσουμάρεις.

η Κυβέλη πήγε και στάθηκε πίσω του , με τα χέρια της στους ώμους του. Εναλλάσσονταν στο τραγούδι –δυο στίχοι δικοί της , οι επόμενοι δύο δικοί του , οι φωνές τους συναντιόνταν στο τέλος…

Ενώ ο Διαμαντής έπαιζε μια ακόμα από τις συνθέσεις του , εκείνη άρχισε να χορεύει , σηκώνοντας τις φούστες της, δείχνοντάς του πως δεν φορούσε τίποτε από κάτω……

…. Αμάν, αμάν…, μούγκρισε χυδαία ο Διαμαντής , ύστερα βόγκηξε σαν να τον είχαν πυροβολήσει με βελούδινη σφαίρα , και η Κυβέλη τον κράτησε σφιχτά πάνω της μέχρι εκείνος να πάψει να τρέμει…..»

 

Ένα βιβλίο γεμάτο : Μουσική, χορό , τσιφτεντέλια, ζεϊμπέκικα,χασάπικα, χοροί της κοιλιάς, τραγούδια, τραγουδίστριες , πουτάνες, κακόφημα νυχτερινά μαγαζιά, κρασί ρετσίνα , μαύρο από την Προύσα, μπαγλαμάδες , μπουζούκια , τουμπελέκια , κιθάρες, ακορντεόν , ντέφια, λαούτα, βιολιά , κλαρίνα, κύμβαλα,   μαστουρωμένους μάγκες, μάγκες και άντρες του Πειραιά και της Δραπετσώνας , πραγματικοί μάγκες,  συνθέτες, στιχουργοί, μουσικοί ,  νταηλίκια , μνησικακίες, λούστρους, πλανόδιους πωλητές, λαχειοπώλες, ναύτες, ψαράδες, γυρολόγους, αστυφύλακες, λιμενεργάτες, τραμβαγέρηδες, άνεργους τρακαδόρους, αποβράσματα,  ρεμάλια ,τραμ , κακοπαθημένες λατέρνες, παρτίδες ξερή,  μάγκες στις σπηλιές  του Κερατσινίου, μάγκες μαστουρωμένους με κοκαϊνη, άντρες που στην ταβέρνα  σπάνια μιλούσαν για την οικογένειά τους , γέρο-λάγνους ,  ταβέρνες που δεν έμπαιναν παντρεμένες γυναίκες,   ευσπλαχνικές πόρνες, φανταστικές πόλεις  που το χασίς φύτρωνε στα δέντρα , κερωμένοι δίσκοι, φωνογράφοι, ηχογραφήσεις στην Κολούμπια ,μενουέτες στο πιάνο,  κομπολόγια , πολύχρωμα καλοκαιρινά εξώπλατα φορέματα , μπλε σκούρες ρεπούμπλικες ,μεγάλα καπέλα, γάντια, βαμμένα ρουζ μάγουλα, σταυρωτά σακάκια, ρεπούμπλικες, γιλέκα και ριγωτά φαρδιά παντελόνια, ψηλοτάκουνα τακούνια, μαραθόπιτες, αρνιά ψητά , ψητοί λαγοί με γιαούρτι , καλτσουνάκια, γεμιστοί κολοκυθανθοί,   καφέδες σε  στιλπνό χάλκινο μπρίκι, σμυρναίικα τριαντάφυλλα , σμυρναίικα μπαλκόνια ,ταψάκια μπακλαβά , λευκά κρινάκια , λευκά δαντελένια πετσετάκια, μαύρο ψωμί , σαρδέλες,  βιενέζικα βαλς,  λικέρ ροδάκινο, φανταχτεροί ναργιλέδες και λουλάδες,  κάγκελα της φυλακής ,  μαχαιρώματα στους τεκέδες, συμπλοκές στις ταβέρνες, μάγκες στα ντόκα του Πειραιά, λάμες  μαχαιριών , σφαίρες, δυνατά ναρκωτικά που ανασταίνουν και νεκρούς, δίκοπα μαχαίρια ,μπλε , κόκκινα , πράσινα όμορφα  βάζα από ναργιλέδες ,που περίμεναν να τα γεμίσουν οι γυναίκες με λουλούδια, σπασμένα όργανα από λουστραρισμένο ξύλο ,  ακίνητοι και αμίλητοι και σκυθρωποί σαν πέτρες μάγκες  μπροστά στα ντου της αστυνομίας στους τεκέδες , ξένοι και σκάρτοι τύποι , μυστήριοι και κακοί μπάτσοι,   χρήματα, μαχαίρια, περίστροφα, φιλικοί εχθροί,  θεοί του έρωτα,  γέφυρες στη Δραπετσώνα,  λεμβοδρομίες στην προκυμαία της Σμύρνης,   πλούσιες συνοικίες της Σμύρνης – Μπέλα Βίστα , Κορδελιό , Μπουρνόβα,   άντρες που αγαπούσαν το μπουζούκι τους και κόβανε τις  φλέβες για μια γυναίκα,  άντρες που δεν μπορούσαν να κρατήσουν το πουλί τους στο παντελόνι, άντρες που έτρωγαν χώμα, κανάρες που τραγουδούσαν όμορφα τραγούδια από το μουνί τους,  μάγκες που κόβανε με τα δόντια ένα κομμάτι από το κρασοπότηρό τους και το έφτυναν στα μούτρα των άλλων , μάγκες φλομωμένοι στο χασίς, όμορφοι άντρες,  πανέμορφες γυναίκες,  χόβολη στις φιάλες του ναργιλέ,  βαριά μυρωδιά των τεκέδων ανάμεικτη από χασίς και ιδρώτα,  μαστουρωμένοι που σηκώνονται για να χορέψουν και να μαχαιρώσουν , άντρες που μπορούσαν να βουτήξουν ένα κομμάτι χασίς στις νότες του μπουζουκιού και να το φάνε ολόκληρο  σαν λουκούμι, μαχαίρια με σκαλιστό χερούλι από ελεφαντόδοντο, μάγκες που χέζανε  πάνω στους τάφους φίλων , για καλό κατευόδιο και μια διαβεβαίωση πως όλοι οι μεταξύ τους λογαριασμοί είχαν εξοφληθεί,  κεχριμπαρένιες χάντρες των κομπολογιών, χαρτοπαίκτες, λαθρέμποροι , δολοφόνοι, ταραχοποιοί, παράνομοι, μουρμούρηδες, καψούρηδες, πιστόλια Κολτ και Λάγκερ, σουγιάδες , στιλέτα, μαχαίρια ακόμα και για αγριογούρουνα, τεκέδες με σύννεφα καπνού λες και βρισκόσουν στο λόφο της Καστέλας με ομίχλη, θάνατοι που διέγειραν την ερωτική επιθυμία,   ζάρια, γαρδένιες , νομίσματα στα πιάτα των τραγουδιστριών , σκοτωμένοι εραστές, λερωμένα από αίμα φορέματα τραγουδιστριών , σκληροί και ψυχροί μάγκες έτοιμοι για καβγά, έμποροι ναρκωτικών , παραμορφωμένα αυτιά μαστουρωμένων, μουσικές που ήταν αναγκαίες στο μεθύσι των μαστουρωμένων , συνωμοτικά ονόματα, συμμορίες, περπατημένοι άντρες που κουβαλούσαν τη γνώση του δρόμου και του κόσμου ,  γυναίκες που τρελαίνανε  τους άντρες με έναν  τρόπο που μόνο γυναίκες   οι οποίες δεν ήταν ερωτευμένες μπορούσαν να εφαρμόσουν σε άντρες που δεν  τους ποθούσαν , σκληρόκαρδες σκύλες γυναίκες, βάρβαρα αρσενικά, πρόστυχα σχόλια, λάγνα χαμόγελα , μάγκες που τους καρφώνανε στην πλάτη  πιρούνια, άντρες που ακολουθούσαν τις γυναίκες στο σπίτι τους σαν δαρμένοι σκύλοι, στριφτά μουστάκια, μαύρα μάτια γεμάτα λαγνεία, γυναίκες που ξεσηκώνανε τον πόθο των αντρών,   μαστουρωμένοι χασικλήδες, ταβέρνες που οι μάγκες βρίσκανε άσυλο στο χασίς και στο τραγούδι για να ξεχνάνε τα προβλήματα της ζωής,  τραγουδίστριες που καλωσόριζαν τους άντρες και τους ευχόταν καλή μαστούρα, κορίτσια που κρεμαστήκανε από τη λεμονιά του κήπου τους,  στήθια κοριτσιών τεμαχισμένα σαν πορτοκάλια , νεκρά κορμιά αγοριών να κρέμονται από τσιγκέλια στα χασάπικα της Σμύρνης,  φουσκωμένα πτώματα στην προκυμαία της Σμύρνης, στρατιώτες με κομμένα χέρια σαν φτερά μύγας,   πρόσφυγες στο θεωρείο του Αττικού Θεάτρου στον Πειραιά, σπάνιοι θησαυροί της Ανατολής – μαργαριτάρια  της Ανατολής….

Μέσα σε αυτό το  βιβλίο , το γεμάτο ρεμπέτικα τραγούδια, θα αναγνωρίσει ο προσεκτικός αναγνώστης  πρόσωπα ,που έγραψαν τους στίχους , την μουσική ή τα τραγούδησαν , όπως : Κ.Καριπόπουλο(Καρίπη),Μ.Βογιατζή,Κ.Ρούκουνα,Ρ.Εσκενάζι,Χ.Γιασάρ,Σ.Καρίβαλη(Αμπατζή)Μ.Σαπουτζάκη(Καραπιπέρη),Γ.Πασιδέρη,Μ.Παγκίκα, Β.Παπάζογλου(Αγγούρης),

Α.Μαρωνίτη-Παπάζογλου,Α.Δελιά,Ν.Μάθεση,Ε.Σμυρνιά, Α.Βάκκα,Γ.Βιδάλη,Β.Τηνιανό,κ.α.

Οι παλιοί κλασικοί , αλλά ανώνυμοι συνθέτες –στιχουργοί ρεμπέτικων τραγουδιών,  που δεν ήξεραν ούτε γραφή , ούτε ανάγνωση, εξαφανίστηκαν στο σκοτάδι…..

 

Αυτές οι σελίδες που ….ακούγονται στη διαπασών ,  μιλούν για ρεμπέτικα , μάγκες και ναργιλέδες ,για την ομορφιά των  τραγουδιών, των γυναικών, των αντρών και εντέλει της ίδιας της ζωής….

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα εθνικής μνήμης , ένα μυθιστόρημα για την Σμύρνη , την Δραπετσώνα και τον Πειραιά,  ένα μυθιστόρημα για τους γνωστούς και  άγνωστους στιχουργούς και συνθέτες του Μεσοπολέμου, ένα μυθιστόρημα για τους ρεμπέτες και τις ρεμπέτισσες.

Το βιβλίο «Το μαργαριτάρι της Ανατολή» της Τες Φραγκούλις, φανερώνει ένα κόσμο που αρκετοί αγνοούν , άλλοι περιφρονούν και κάποιοι θα ήθελαν να μάθουν περισσότερα γι’ αυτόν.

 

Η Τες Φραγκούλις γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης .Έζησε στην Ολλανδία , στην Ελλάδα και στο Τορόντο. Τώρα ζει στο Μόντρεαλ όπου διδάσκει δημιουργική γραφή. Το πρώτο  μυθιστόρημά της , «Το όνειρο της Αριάνδης», ήταν υποψήφιο για το IMPAC International Dublin Literary Prize 2003.

Γράφει    :  Ο Κώστας Τραχανάς

Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης

 

b182717

 

 

«Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης-Κείμενα για την γενοκτονία των Εβραίων» Ο.Βαρών-Βασάρ Εκδόσεις Εστία 2012 σελ.230

 

Κατά τα ξημερώματα της 3ης Αυγούστου 1492, εκείνη ακριβώς την τρομερή ημέρα, την ίδια μέρα που όριζε και το  τελεσίγραφο ,των Σπανιόλων Καθολικών Βασιλέων ,του Φερδινάνδο και της Ισαβέλλας , για το φευγιό και την άγρια εκδίωξη χιλιάδων Ισπανοεβραίων Σεβαρδί της Ιβηρικής Χερσονήσου , σάλπαραν από το Πάλος της Ισπανίας οι τρεις καραβέλες του Ναυάρχου Χριστόφορου Κολόμβου , η Σάντα Μαρία , η Νίντια και η Πίντα, με κατεύθυνση προς τα δυτικά, για να αναζητήσουν την Επιβίωση ή και την Ουτοπία.….

 

Το 1492, οι Σεφαραδίτες Ισπανοεβραίοι έγιναν δεκτοί από τον Σουλτάνο με τιμές και εγκαταστάθηκαν μαζικά στη σχεδόν έρημη Θεσσαλονίκη .Μέχρι το 1943 η κοινότητα άνθισε και ευδοκίμησε , κρατώντας για πολύ καιρό και πληθυσμιακά τα πρωτεία έναντι των κοινοτήτων των Μουσουλμάνων και των Χριστιανών, και δημιουργώντας αυτήν την ιδιαιτερότητα: για μια φορά οι Εβραίοι δεν ήταν «μειονότητα». Η Θεσσαλονίκη ήταν η «Μητέρα του Ισραήλ» , « madre de Israel   », όπως ονομαζόταν, ήταν  η «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων»….

 

Μάρτιος του 1943, στη Θεσσαλονίκη: 46.000 Σεφαραδίτες  Εβραίοι στέλνονται στα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης .

 Μια ακόμα μετακίνηση , μια ακόμα περιπλάνηση των κατ΄εξοχήν περιπλανώμενων….

 

20 Μαρτίου 1933 θα ανοίξει το πρώτο στρατόπεδο συγκεντρώσεως στο Νταχάου , στο οποίο οι πρώτοι κρατούμενοι θα είναι πολιτικοί αντίπαλοι του καθεστώτος, και κυρίως κομμουνιστές .

Ορισμένα τοπωνύμια θα πάψουν για πάντα να σημαίνουν αυτό που σήμαιναν στη γλώσσα τους (Μπούχενβαλτ «το δάσος με τις οξιές », Μπίρκεναου « το δάσος με τις σημύδες») για να γίνουν διεθνώς συνώνυμα τόπων μαρτυρίων και εξόντωσης.

Στρατόπεδα , στρατόπεδα ,στρατόπεδα…:  Μαουτχάουζεν, Νταχάου, Μπέργκεν-Μπέλζεν, Ράβενσμπρυκ, Μπέλζετς, Τρεμπλίνκα, Άουσβιτς-Μπίρκεναου (εδώ η φρίκη ξεπερνούσε ό,τι είχε γνωρίσει ως τότε η ανθρωπότητα)……και ελληνικά στρατόπεδα : Μακρόνησος , Ικαρία , Γιάρος, Λέρος…..

 

Ο γερμανός φιλέλληνας ιστορικός Χάγκεν Φλάισερ μας λέει σε μια συνέντευξή του ,για την αντίδρασή του,  όταν το 2010 ,οργίαζαν τα ανθελληνικά δημοσιεύματα από έγκυρη γερμανική εφημερίδα ,η οποία  αστειευόμενη για την κατάσταση είχε γράψει  ότι «ευτυχώς που οι δύο χώρες δεν συνορεύουν αλλιώς τεθωρακισμένες μονάδες θα είχαν αντιπαραταχθεί κατά μήκος τους ». Ο Χ.Φλάισερ, απάντησε στην εφημερίδα και τους έγραψε ότι «ευτυχώς που είναι υποθετική αυτή η σύγκριση, διαφορετικά τα ελληνικά τανκς θα είχαν ήδη καταλάβει τη Βαυαρία, γιατί η Ελλάδα διαθέτει πολύ καλά τανκς τύπου Λέοπαρντ, εξίσου καλά με της Γερμανίας, αλλά σε διπλάσιο αριθμό χάρη στις επιτυχημένες ελληνογερμανικές πολιτικές σχέσεις…».

Το βιβλίο «Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης» της Οντέτ Βαρών –Βασάρ, περιέχει δεκαοκτώ κείμενα για την γενοκτονία των Εβραίων ,που γράφτηκαν σε δεκαοκτώ χρόνια (1994-2011). Επτά κείμενα πραγματεύονται την εκτόπιση και εξόντωση των Ελλήνων Εβραίων στο Άουσβιτς, προτείνοντας ένα ερμηνευτικό σχεδίασμα τόσο του ίδιου του γεγονότος όσο και της σιωπής που επακολούθησε. Ιδιαίτερο βάρος έχει σε αυτά η Θεσσαλονίκη, όπου ζούσε κι από όπου εκτοπίστηκε η πολυπληθέστερη εβραϊκή κοινότητα της Ελλάδας.

Το ποσοστό εξοντώσεως των Εβραίων της Ελλάδας ήταν ένα από τα υψηλότερα της Ευρώπης (Εξόντωση του 96 % του πληθυσμού της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, η σεφαραδίτικη κοινότητα της Καστοριάς ,έχασε το 96% των κατοίκων της, υψηλότατο ποσοστό απωλειών(91%) γνώρισε και η κοινότητα των Ιωαννίνων από τις παλιότερες ρωμανιώτικες ελληνόφωνες κοινότητες – ο οικονομικός ανταγωνισμός Εβραίων και Χριστιανών στα Ιωάννινα υπήρξε έντονες και η συμπαράσταση του πληθυσμού υπήρξε μηδαμινή….) .

Η σιγή των επαγγελματικών τάξεων της Θεσσαλονίκης υπήρξε εκκωφαντική. Από τους καθηγητές και τους φοιτητές του Πανεπιστημίου , από τους συλλόγους των επιχειρηματιών και των δικηγόρων δεν ακούστηκε κιχ….

Το απέραντο εβραϊκό νεκροταφείο ( είχε ιστορία αιώνων , διότι οι Εβραίοι δεν ξεθάβανε τους νεκρούς τους) οι ναζί θα το ξεθεμελιώσουν… Με δεκάδες χιλιάδες μαρμάρινες σκαλιστές ταφόπλακες , έργα μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας αλλά και έκφρασης σεβασμού προς τους νεκρούς , θα χτιστούν τα τοιχώματα μιας πισίνας για τους ναζί αξιωματούχους κι εκατοντάδες από αυτές τις πλάκες θα διασκορπιστούν και θα χρησιμεύσουν ως οικοδομικό υλικό. Το μεταπολεμικό ελληνικό κράτος θα αξιοποιήσει τον τεράστιο χώρο που έχει απελευθερωθεί στο κέντρο της πόλης με την  καταστροφή του νεκροταφείου , για να χτίσει στον χώρο του τα πρώτα κτίρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης……

Πώς μπορεί περισσότερο να σημαδευτεί η ιστορία μιας πόλης , όπως της Θεσσαλονίκης, από την εξόντωση ενός πληθυσμιακού στοιχείου (φορέα ενός εντελώς ιδιαίτερου πολιτισμού, του σεφαραδίτικου) που επί 450 χρόνια αποτέλεσε το πολυπληθέστερο και ζωντανότερο κομμάτι του πληθυσμού της;

Η συγγραφέας προσεγγίζει το ζήτημα της γενοκτονίας των Εβραίων από διάφορες σκοπιές. Το νήμα όμως που συνδέει τα κείμενα μεταξύ τους , το ερώτημα που βασανιστικά επανέρχεται, αφορά την καθυστέρηση της ανάδυσης αυτής της μνήμης και τα αίτια της λήθης και της σιωπής.

Η συγγραφέας άρδευσε μια σειρά κειμένων και εστίασε το ενδιαφέρον της  σε δύο μείζονα έργα της «στρατοπεδικής λογοτεχνίας» : το έργο του Πρίμο Λέβι και αυτό του Χόρχε Σεμπρούν.

Τη βαριά σιωπή των πρώτων δεκαετιών διαδέχθηκε η έκρηξη λόγου των μαρτύρων, αργότερα οι επιστημονικές προσεγγίσεις και τις τελευταίες δεκαετίες η θεσμοποίηση αυτής της μνήμης. Τα πιο πρόσφατα κείμενα της συγγραφέως αναφέρονται σε μνημονικούς τόπους , μουσεία , μνημεία και επετείους.

Η σιωπή και η λήθη , η μνήμη και ο λόγος για τη γενοκτονία αποτελούν επίσης αντικείμενο αυτών των κειμένων.

Έχουμε μαζική εκτόπιση των Ευρωπαίων Εβραίων προς τα στρατόπεδα του θανάτου, που συντελέστηκε από το 1942 ως το 1944 σε όλες τις κατεχόμενες χώρες.

Για πρώτη φορά στην ιστορία δεν έδιωχναν τους Εβραίους από μία χώρα (όπως λόγου χάριν το 1492 από την Ισπανία και την Πορτογαλία) αλλά από μία ολόκληρη ήπειρο. Ο σκοπός δεν ήταν η απέλαση τους προς κάποια τρίτη χώρα , αλλά ο αφανισμός τους .

 

Η Γενοκτονία των Εβραίων από τους ναζί , ονομάζεται είτε «Ολοκαύτωμα», είτε «Σοά»(εβραϊκή λέξη για την καταστροφή), είτε Άουσβιτς, από το στρατόπεδο στο οποίο δολοφονήθηκε ο μεγαλύτερος αριθμός Εβραίων (960.000).

Στις 27 Ιανουαρίου 1945 ένα τμήμα του Κόκκινου Στρατού κατά την προέλασή του στην Πολωνία βρέθηκε μπροστά στο στρατόπεδο του Άουσβιτς. Στο στρατόπεδο είχαν παραμείνει 7.000 κρατούμενοι σε άθλια κατάσταση , που περιφέρονταν σαν φαντάσματα , αναζητώντας λίγη ανύπαρκτη τροφή. Οι εκατοντάδες χιλιάδες όμως που βρήκαν τον θάνατο όσο το στρατόπεδο ήταν εν λειτουργία βρήκαν ένα τάφο «μονάχα στους αιθέρες»,  όπως θα γράψει αργότερα ο αυτόχειρας Εβραίος Πάουλ Τσέλαν….

Το Άουσβιτς (ή Γενοκτονία)   δεν σημάδεψε μόνο την ιστορία , σημάδεψε βαθύτατα και τη συνείδηση του μεταπολεμικού ανθρώπου πια, κι όχι μόνο του Ευρωπαίου. Το Άουσβιτς έθραυσε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό, το αίσθημα ότι ο σύγχρονος άνθρωπος ανήκε σε μια κοινή ιστορία και κουλτούρα. Η παραδοχή ότι ο άνθρωπος και μάλιστα ο πολιτισμένος Ευρωπαίος χριστιανός, έφταιγε σε τέτοιο σημείο , δεν είναι μια εύκολη παραδοχή. Είναι βαρύ πλήγμα για τον ναρκισσισμό των Ευρωπαίων –παιδιών του Διαφωτισμού και των Επαναστάσεων-και ακόμα βαρύτερο βέβαια για τη συλλογική συνείδηση και μνήμη των Γερμανών. Η γενοκτονία σήμερα διδάσκεται στη Μέση Εκπαίδευση των περισσότερων χωρών της Δυτικής Ευρώπης , ενταγμένη στην ιστορία της δεκαετίας του ΄40.

«Το τερατώδες στίγμα που ακούει στο όνομα Άουσβιτς », μας λέει ο γερμανός συγγραφέας Γκίντερ Γκρας, «παραμένει κάτι το ασύλληπτο και κάτι που αποτελεί τέτοια τομή , ώστε να είναι σχεδόν αυτονόητο να χρονολογούμε την ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς και τη δική μας έννοια της ανθρώπινης ύπαρξης , με γεγονότα που συνέβησαν πριν και μετά το Άουσβιτς».

Αυτό που δοκιμάστηκε στο Άουσβιτς ήταν ο άνθρωπος , η ανθρώπινη υπόσταση και ιδιότητα.

Το Άουσβιτς δεν ήταν μόνο ένα έγκλημα κατά των Εβραίων , αλλά ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.  Άρα και η μνήμη της είναι χρέος ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Το Άουσβιτς όμως συνέχισε να σκοτώνει και πολλές δεκαετίες μετά… Αρκεί να σκεφτούμε τις αυτοκτονίες του Πρίμο Λέβι , Ζαν Αμερύ και Πάουλ Τσέλαν.

Όμως και πολλοί κομμουνιστές κρατούμενοι στο Μπούχενβαλτ, όπως ο Τσέχος Γιόζεφ Φρανκ , θα βρούνε φρικτό τέλος από τους ….συντρόφους τους στις σταλινικές δίκες στις αρχές της δεκαετίας του 50.Το ναζιστικό Μπούχενβαλντ , που από τον Ιούνιο του 1945 ως το 1949, μετατράπηκε σε στρατόπεδο για τους πολιτικούς κρατούμενους των Σοβιετικών -προεκτείνεται τώρα και συναντά το Γκουλάγκ…

Γιατί οι θύτες διέπραξαν όσα διέπραξαν ; Είχαν συνείδηση ότι επρόκειτο για έγκλημα ; Γιατί αυτή η σιωπή ;

Αν στις 8 Μαϊου του 2005 συμπληρώθηκαν 60 χρόνια από τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας και το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου , η 27 Ιανουαρίου 2005 σηματοδότησε την επέτειο της απελευθέρωσης του στρατοπέδου του Άουσβιτς ,από τον σοβιετικό στρατό, γιατί  άραγε επελέγη να γιορτάζεται η απελευθέρωση ειδικά του Άουσβιτς; Η 27 Ιανουαρίου ήταν η Ημέρα Μνήμης της εξόντωσης των Εβραίων της Ευρώπης από το ναζιστικό καθεστώς της Γερμανίας.

Αν ο αντισημιτισμός καταδικάστηκε διεθνώς μετά τη ναζιστική θηριωδία , δεν σημαίνει όμως ότι ξεριζώθηκε κιόλας. Επιβιώσεις του και αναβιώσεις του σήμερα, βρίσκονται σε νέο-ναζιστικά κόμματα.

 

Aναρωτιέται ο Έλληνας ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης :

 

«Πώς να εξηγήσω πιο απλά τι ήταν ο Ηλίας

Η Κλαίρη , ο Ραούλ, η οδός Αιγύπτου(…)

Πώς τόσα πρόσωπα να γίνουν αριθμοί»…..

 

Η Οντέ Βαρών –Βασάρ μιλάει με λογοτεχνικό τρόπο για τη διατήρηση της μνήμης , όταν οι αναμνήσεις χαθούν. Συμπυκνώνει σε 230 σελίδες το τεράστιο θέμα του τρόπου με τον οποίο θα κρατήσουν οι παλαιότερες γενιές ζωντανές τις μνήμες όσον αφορά το πλήγμα που δέχτηκε ο ευρωπαϊκός πολιτισμός κατά τον 20ο αιώνα.

Το βιβλίο αυτό είναι ένα ταξίδι στη μνήμη , αλλά και ένα καίριο ταξίδι αυτογνωσίας.

Είναι Αριστούργημα. Διαβάστε το.

 

Η Οντέ Βαρών-Βασάρ γεννήθηκε το 1957 στην Αθήνα και είναι ιστορικός. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Νεοελληνικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και διδάσκει ιστορία στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Ασχολήθηκε ερευνητικά με τη δεκαετία του ΄40 , αρχικά με τον Τύπο των νέων στην Κατοχή και αργότερα με τη στράτευση τους στην Αντίσταση ως θέμα της διδακτορικής της διατριβής. Οι πιο πρόσφατες έρευνές της επικεντρώνονται στη γενοκτονία των Εβραίων της Ευρώπης και τις αναπαραστάσεις της, στην πολιτισμική ταυτότητα της εβραϊκής διασποράς και στη στρατοπεδική λογοτεχνία.

Το 2005 τιμήθηκε με τη διάκριση του Ιππότη του Τάγματος των Γραμμάτων και των Τεχνών από τον Υπουργό Πολιτισμού της Γαλλίας.

 

Γράφει: Ο Κώστας Τραχανάς

 

 

 

 

Ο μύθος της θεάς Τύχης

t222346

 

 

 

«Ο μύθος της θεάς τύχης» Χ.Μπουκάϊ Εκδόσεις Opera 2012 σελ. 160

 

«Μια κοπελίτσα από το χωριό ερωτεύεται τρελά τον πιο επικίνδυνο εγκληματία της μεγαλούπολης. Τελικά, γνωρίζεται μαζί του τυχαία και καταφέρνει να τον κάνει να την ερωτευτεί. Το κορίτσι είναι τυχερό ή άτυχο ;».

Στην καθημερινή ζωή όλοι μας ερχόμαστε κάποτε αντιμέτωποι με ξεχωριστές στιγμές και με καταστάσεις , όπου κάποια γεγονότα που ούτε τα αποφασίσαμε ούτε τα επιλέξαμε, έρχονται να αλλάξουν καθοριστικά τη μελλοντική πορεία των πραγμάτων.

Αυτό είναι που ο κόσμος αποκαλεί τύχη. Η τύχη επηρεάζει τη ζωή μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι καταφέρνει και να την καθορίσει.

Είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς σοβαρά, στον 21ο αιώνα, πως υπάρχει τύχη ;

Το θέατρο, ο κινηματογράφος και η λογοτεχνία βρίθουν από αναφορές στο θέμα της τύχης και στο πώς αυτή επιδρά στη ζωή μας.

Η τύχη υπήρξε ανέκαθεν παρούσα στα λεγόμενα, τις εικόνες , τους μύθους και τις ιστορίες των ανθρώπων.

Ο θρύλος της θεάς Τύχης υπάρχει στην ελληνική μυθολογία. Οι Έλληνες έλεγαν πως υπάρχει στενή σχέση ανάμεσα στο Τυχαίο (Τύχη) και το Πεπρωμένο (Δίκη).

Κατά τον Ησίοδο ,τρείς ήταν οι Μοίρες:  Η Κλωθώ , η Λάχεση και η Άτροπος. Επί αιώνες παρουσιάζονταν καθισμένες να γνέθουν , η καθεμιά μ΄ένα ιδιαίτερο καθήκον: Η Κλωθώ διάλεγε το είδος του νήματος με το οποίο θα έκλωθε το δρόμο της ζωής των ανθρώπων , και η Λάχεσις στην συνέχεια τον ύφαινε .Η Άτροπος , με το ψαλίδι στο χέρι , αποφάσιζε πότε θα έκοβε το νήμα της ζωής μας…

Γύρω στο 200 π.Χ. , στα περίχωρα της Ρώμης , ανεγέρθηκε ένα τεράστιο μπρούντζινο άγαλμα της θεάς Fortuna- Τύχης. Ήταν μια αναπαράσταση της εικόνας που ο κόσμος προτιμούσε για την Τύχη: γεμάτη δημοφιλή σύμβολο, κατανοητά απ΄όλους. Φαινόταν χαμογελαστή , μ΄ένα χαμόγελο υπαινικτικό και σαγηνευτικό , να κρατάει ένα μεγάλο κέρατο κριαριού (το κέρας της αφθονίας) από το οποίο υποτίθεται ότι έρεαν πλούσια όλα τα αγαθά, ενώ από το μπράτσο της κρεμόταν ένα πηδάλιο με το οποίο μπορούσε να κατευθύνει το πεπρωμένο των ανθρώπων. Εν τούτοις, πατούσε πάνω σε μια σφαίρα σαν να ήθελε έτσι να δείξει κάποια απρόβλεπτη αστάθεια για τη στιγμή που θα διάλεγε την πορεία της και, κατ΄επέκταση, τη δική μας.

Ο Χόρχε  Μπουκάϊ αναπτύσσει μια νέα «θεωρία της τύχης» και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι όλα όσα ονομάζουμε «τύχη» προκύπτουν από την αλληλεπίδραση μεταξύ του τυχαίου και του πεπρωμένου, με την προσθήκη και κάποιων άλλων πραγμάτων. Θα πρέπει ,λέει, να δημιουργήσουμε έναν καινούργιο μύθο, για να μπορούμε να διαχειριστούμε την επιρροή της τύχης και να κατανοήσουμε τον άστατο χαρακτήρα της θεάς Τύχης. Ο μύθος της θεάς Τύχης μας θέτει ορισμένες προκλήσεις ,οι οποίες μπορούν να μας βοηθήσουν να αξιοποιήσουμε την τύχη, όπως : να προκαλέσουμε τη συνάντηση με τη θεά Τύχη , να μπορέσουμε να την αναγνωρίσουμε όταν θα μας πλησιάσει , να ξέρουμε τι θα πρέπει να κάνουμε αφού την πιάσουμε, να μείνουμε πιστοί στα όνειρά μας, να μην επιτρέψουμε να μας εγκαταλείψει η καλή διάθεση , να μην ξεχνάμε να είμαστε ευγνώμονες, να θυμόμαστε ότι η τύχη σπανίως πλησιάζει εκείνους που εγκαταλείπουν τα οράματά τους ,φεύγει μακριά από τους αγχώδεις , τους βίαιους, τους απαισιόδοξους, του βαρετούς, τους φθονερούς, τους απαιτητικούς, τους καταπιεσμένους, κι αυτούς που ποτέ δεν κάνουν λάθος…..

Σε εικονογράφηση Ειρήνης Ελευθεριάδη, ο μύθος αποκτά νέα μορφή και συμμαχεί με τον αναγνώστη στην αναζήτηση αυτής της τόσο ιδιότροπης και φευγαλέας θεάς.

 

Πρόκειται για Αριστούργημα .Διαβάστε το.

 

O Xόρχε Μπουκάϊ γεννήθηκε  το 1949 στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής. Γιατρός και ψυχοθεραπευτής της σχολής Γκεστάλτ, ειδικεύτηκε στη θεραπεία των νοητικών ασθενειών εργαζόμενος αρχικά σε νοσοκομεία και κλινικές και, εν συνεχεία , δίνοντας διαλέξεις σε ιδρύματα , κολέγια, θέατρα, καθώς και σε ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Έχει γράψει 12 βιβλία ( που μεταφράστηκαν σε 21 γλώσσες) όπως : «Να σου πω μια ιστορία», «Βασίσου πάνω μου», «Να βλέπεις των έρωτα», «Ο δρόμος των δακρύων», «Ο δρόμος της συνάντησης», «Ιστορίες να σκεφτείς» κ.α.

 

Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς 

 

 

Τελευταία νέα από το Νότο

b184322

 

 

«Τελευταία νέα από το Νότο» Λ.Σεπούλβεδα Εκδόσεις Opera 2012 σελ.173

Ο Λουίς Σεπούλβεδα γεννήθηκε το 1949 στο Οβάγιε , στο βορρά της Χιλής. Εναντιώθηκε στο στρατοκρατικό καθεστώς της χώρας του , κατηγορήθηκε για προδοσία και καταδικάστηκε σε φυλάκιση 28 ετών. Η Διεθνής Αμνηστία κατάφερε να τον αποφυλακίσει, αλλά η εξορία ήταν αναπόφευκτη. Ο συγγραφέας ξαναπήγε στην πατρίδα του το 1989 , όταν έπεσε η δικτατορία του Πινοσέτ .Ο Λουίς Σεπούλβεδα δεν έχει πατρίδα. Γαλουχημένος με τις απόψεις του παππού του , ο οποίος είχε ιδρύσει την Αναρχική Ιβηρική Ομοσπονδία και συμμετείχε στην οργάνωση των πρώτων αναρχικών συλλόγων της Λατινικής Αμερικής, ο Σεπούλβεδα νιώθει πως η υφήλιος , δεν έχει σύνορα. Ζει μόνιμα στην Ευρώπη, αλλά η μονιμότητα αυτή περιλαμβάνει πολλές μακροχρόνιες μετακινήσεις. Μαζί με τον αργεντινό φωτογράφο Ντανιέλ Μορτζίνσκι , τον γνωστό «φωτογράφο των συγγραφέων», ταξίδεψε στην Παταγονία ως τη Γη του Πυρός το 1996 και συμπλήρωσαν το οδοιπορικό τους το 2008.

Τραβήξανε για το Νότο του Κόσμου. Ξεκινήσανε από το  Σαν Κάρλος ντε Μπαριλότσε , από τον 42ο Παράλληλο (πάντα σε αργεντίνικο έδαφος) , κατεβήκανε έως το Ακρωτήριο Χορν και επιστρέψανε από τη χιλιανή Παταγονία ως τη Μεγαλόνησο Τσιλόε.

Τρεισήμιση χιλιάδες χιλιόμετρα περίπου.

Ο ένας ταξίδεψε στο Νότο του Κόσμου , ο άλλος , στο Νότο της Ψυχής…..

 

(Η θάλασσα του Νότου, ο σημερινός Ειρηνικός Ωκεανός. Παταγόνες :  οι κάτοικοι του νότιου άκρου της Λ.Αμερικής. Παταγών, σημαίνει Μεγαλοπόδαρος, από το μέγεθος των δερμάτων που κάλυπταν τα πόδια των ιθαγενών , που συνάντησε το 1519, ο Μαγγελάνος) .

 

Η απόμακρη Γη του Πυρός . Η Λησμονημένη Γη !! Οι φωτιές των Ινδιάνων , που είδε ο Μαγγελάνος από την καραβέλα του κι ονόμασε το μέρος «Γη του Πυρός», έχουν πια πάψει να ανάβουν…

Στην Παταγονία , ο Πόλεμος της Ερήμου (1879-1883) σήμανε το τέλος των Ινδιάνων νομάδων και τη σταδιακή εγκατάσταση τεράστιων κτηνοτροφικών μονάδων.

Η αχανή Παταγονία η οποία είναι μια ωκεάνια κοίτη ,  αναδύθηκε μετά από εφτά συνεχείς ανυψώσεις!!!

Το βιβλίο αυτό γεννήθηκε ως χρονικό του ταξιδιού δύο  φίλων, αλλά ο χρόνος , η βίαιη οικονομική κρίση και η απληστία των θριαμβευτών του, μετέτρεψαν σε ένα βιβλίο μεταθανάτιων ειδήσεων, στο μυθιστόρημα για μια εξαφανισμένη περιοχή. Από όσα είδανε, τίποτε δεν υπάρχει πια. Αυτοί οι δύο ήταν οι άτυχοι, που παρουσιάσανε το τέλος μια εποχής στο νότο του κόσμου. Αυτά είναι τα τελευταία νέα από το νότο….

Οι δύο φίλοι φθάνουν στη Γη της λησμονιάς , την Παταγονία .Από καπηλειό σε νεκροταφείο, από υποστατικό σε αγρόκτημα κι από ερημιά σε κατσάβραχα , από το σκονισμένο Ρενώ τους στις  ράγες του παμπάλαιου Εξπρές της Παταγονίας, την Τροτσίτα, το θρυλικό ”Patagonia Express” κι από εκεί σε ένα αβέβαιο αεροπλανάκι , οι δυο άντρες ξαναγυρίζουν τον τόπο, που εγκατέλειψαν στα νιάτα τους κυνηγημένοι από αμείλικτες δικτατορίες, ξαναμετρούν εαυτούς και αλλήλους , συνομιλούν , θυμούνται , γράφουν και αποθανατίζουν έναν κόσμο που αγωνίζεται να επιβιώσει.

Ο κόσμος του νότου υπήρξε ο προορισμός πολλών καθαρμάτων και άλλων με παραισθητικά οράματα γρήγορου πλουτισμού , που ψάχνουν για χρυσό στις ακτές του Στενού του Μαγγελάνου , παραπλέοντας τη Γη του Πυρός από την πλευρά του Ατλαντικού προς τον Ειρηνικό Ωκεανό. Χρυσοθήρες που ψάχνουν επίσης για χρυσάφι στα εκατοντάδες ποτάμια που πηγάζουν από τις λίμνες των Άνδεων.

Η Παταγονία και η Γη του Πυρός , ανέκαθεν θεωρούνταν περιοχές κατάλληλες να λεηλατηθούν ασυστόλως , εν ονόματι της κτηνοτροφίας και της προόδου αφανίστηκαν εθνότητες , δάση , φυλές, κι όταν δεν είχε μείνει ούτε ένας Ινδιάνος ζωντανός , έψαξαν να βρουν τα λείψανά τους, τις μούμιες τους, για να τα στείλουν στα μουσεία του κόσμου….

Η Παταγονία που έχει την κατάρα να είναι μία από τις παρθένες εκτάσεις του πλανήτη

Η Παταγονία  η πατρίδα του ψύχους , του χιονιού , της ατέλειωτης νύχτας, με τα χιλιάδες εκτάρια που ανήκουν στον Κάρλο και Λουτσιάνο Μπένετον, τον Τεν Τέρνερ , τον εκατομμυριούχο ιδρυτή του CNN, τον Σιλβέστερ Σταλόνε…..

Οι ανατολικές ακτές της Γης του Πυρός θρυμματίζονται σε πολυάριθμα νησιά. Ανάμεσά τους περνούν αλλόκοτα, φιδογυριστά κανάλια που οδηγούν πέρα μακριά, στο τέλος του κόσμου. Οι πολυταξιδεμένοι ναυτικοί είναι βέβαιοι πως εκεί ένα μίλι μακρύτερα από το Ακρωτήριο Χορν, την τραγική αυτή φυσική προεξοχή που επιβλέπει την αέναη μονομαχία των δύο μεγαλύτερων ωκεανών του κόσμου, βρίσκεται ο Διάβολος ποντισμένος στο βυθό, αλυσοδεμένος με δύο τόνους καδένες…. Τις φριχτές νύχτες της καταιγίδας , όταν τα νερά και τα πηχτά σκοτάδια μοιάζουν να ανεβοκατεβαίνουν από τον ουρανό στην άβυσσο, ο διάβολος σέρνει  τις αλυσίδες του και τις κάνει να τρίζουν απαίσια στο βυθό της θάλασσας……

Ξεκίνησαν οι δυο φίλοι το ταξίδι τους στο νότο , κάτω από τον 42ο Παράλληλο, για περιοχές από όπου ο Θεός δεν είχε περάσει ποτέ και όπου ο νόμος δεν ήταν παρά εφεύρημα επιτηδείων για να δικαιολογηθεί  η εξαφάνιση των Ινδιάνων…

Η προσοχή τους ήταν στραμμένη σε μια περιοχή απόκοσμη , σε ένα τρομερό και αηδιαστικό κομμάτι της σύγχρονης Ιστορίας , σε αυτό που ο Κόνραντ αποκάλεσε «καρδιά του σκότους»…

Στην Παταγονία και τη Γη του Πυρό ς, η καλή σιωπή  είναι μέρος της κουβέντας….

Διασχίσανε ο Λουίς Σεπούλβεδα και ο Ντανιέλ Μαρτζίνσκι τους δρόμους του Πούντο Αρένας. Η πάμπα ,πιο πέρα, κιτρινοπράσινη και πλατιά , οι αμμόλοφοι διακοσμούσαν με γκρίζο σφενδόνι την απεραντοσύνη της πάμπας και τη θάλασσα στόλιζε η άσπρη δαντέλα από τους αφρούς των κυμάτων , που σαν λευκά τριαντάφυλλα σκορπούσαν πάνω στην πλατιά χαλικόστρωτη παραλία.

Κοιτάζουνε οι δυο φίλοι τα χιλιάδες άστρα που φωτίζουνε την παταγονικό ουρανό , αναπνέουν τον καθαρό αέρα της στέπας , μυρίζουν λουλούδια με  άγριο άρωμα,  την κοπριά από ζώα όλο υγεία  , χόρτα και  γιούγιο (βότανα της ζούγκλας) που ευφραίνουν τη ψυχή ,γεύονται φρούτα με τις πανάρχαιες και ιερές γεύσεις και πίνουνε μάτε και τσίπουρο.

Ένα ολόγιομο φεγγάρι ανέβαινε ανάμεσα σε σύννεφα από μπαμπάκι που ανακατεύονταν με τα αιώνια χιόνια των ψηλών κορυφών και πιο ψηλά ο Σταυρός του Νότου πλησίαζε προς το  Νεφέλωμα του Μαγγελάνου , δίδυμα γιγαντιαία μαστάρια που πλημμύριζαν με γαλακτερό φως το στερέωμα…

Οι αποικίες των ατάραχων πιγκουίνων, οι  γλάροι και κορμοράνοι , κοπάδια από φώκιες, φάλαινες και βίδες πλημμυρίζουν τα βράχια και τις αμμουδιές του Ακρωτηρίου Χορν, ερωδιοί και αγριόπαπιες, κοκκινωπά φλαμίνγκο, φτάνουν κατά χιλιάδες στις μεταναστευτικές πτήσεις τους, από το βορρά για να γεννήσουν στη Γη του Πυρός.

Το χορτάρι κοϊρόν , το μοναδικό φυτό που αντέχει να ζει κάτω από το χιόνι , είναι ο παράδεισος για τα γουανάκο , τους κύκνους , τις πάπιες και τις αγριόχηνες.

Οι δύο φίλοι αντίκρισαν στην παταγονική στέπα και στην άγονη πάμπα, πρόβατα , άλογα, γελάδια , λαγούς,   τερουτέρου (είδος πτηνών  ), κόνδορες και τσιμάνγκο ,πυκνά δάση από λένγκα, κοϊγούε, κανέλα, βελανιδιές, τεκ, αριές, λεύκες, και εκπληκτικές αραουκάριες, γλυκαγκάθια,     πουλπερίες (μπακάλικα) , φτωχούς μαρτούτσε , Τσιλότε ,  Όνα και  γκρίνγκο.

Όλα μαζεμένα σε τούτη την εσχατιά του κόσμου!!!!

 

Όταν φτάσανε οι δυο φίλοι στην στέρφα Παταγονική στέπα  δεν ξέρανε ότι αυτή τη χρονιά είχε ανθίσει η κίλα (αυτό συμβαίνει τρείς φορές τον αιώνα).Η κίλα είναι μια ποικιλία μπαμπού των Άνδεων και φυτρώνει στις βαθιές χαράδρες της κορδιγιέρας. Οι ινδιάνοι της Παταγονίας ξέρουν ότι κάθε φορά που άνθιζε η κίλα  ακολουθούσαν εποχές ερήμωσης και οδύνης. Τα προφητικά κόκκινα άνθη της κίλα έβαψαν κόκκινη την Παταγονία των Άνδεων και δε χρειαζόταν να περιμένεις πολύ για να δεις από πού θα ερχόταν το κακό…..

Τέλος .

Τέλος στη Παταγονία και τη Γη του Πυρός….

 

(5Η Μαρτίου 2003,στο γαλλικό περιοδικό «Le Noubel Observateur» δημοσιεύτηκε  μια ανησυχητική είδηση, που αμέσως ζεμάτισε όλες τις ψυχές : η αργεντινή κυβέρνηση μελετούσε την περίπτωση παραχώρησης της Παταγονίας στις Η.Π.Α. , με αντάλλαγμα το μηδενισμό του τεράστιου χρέους της, προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο!!!

Η είδηση έτρεξε από πουλπερία σε πουλπερία κι από σπίτι σε σπίτι , και προκάλεσε τόση αγανάκτηση σε αγρότες , κτηνοτρόφους και οικολόγους , ώστε η παραχώρηση δεν υλοποιήθηκε τελικά .Έτσι λοιπόν, ο Ράμπο , ο ανίκητος πολεμιστής και εξολοθρευτής χιλιάδων Βιετναμέζων , Ιρακινών, Αφγανών , ο ικανός να καταρρίπτει ρωσικά ελικόπτερα πολεμώντας στο πλευρό των ταλιμπάν , νικήθηκε από κάποιες αιωνόβιες γριούλες και γεροντάκια , που μοναδικό τους όπλο ήταν η αγάπη για αυτή τη Γη της Παταγονία. Αυτό πράγματι είναι ένα ευτυχές τέλος για την ιστορία…

Όταν ο Σαμαράς , ο Βενιζέλος και ο Κουβέλης ,πουλήσουν στην τρόικα , για να μηδενίσουν το Χρέος της Ελλάδας ,την  λησμονημένη  ,την πανέμορφη  και παρθένα Ήπειρο , που έθρεψε τα πιο ουτοπικά  όνειρα και αγκάλιασε τις πιο ρομαντικές ψυχές , που καλλιέργησε το πνεύμα των γραμμάτων και διαφύλαξε τον οίστρο της ζωής ,δεν νομίζω  ότι η δική μας ιστορία θα έχει ευτυχές τέλος…).

 

Ο Λούις Σεπούλβεδα πετυχαίνει να δημιουργήσει , μέσα σε λίγες γραμμές , έναν ολόκληρο κόσμο. Κι αυτός ο κόσμος μας καλεί να ανακαλύψουμε όσα βρίσκονται συνήθως κρυμμένα,  μας επιτρέπει να δούμε την αθέατη πλευρά της ανθρωπότητας….

Ο Λουίς Σεπούλβεδα γίνεται ο νέος Μέλβιλ ή ο Τζακ Λόντον ….

Πρόκειται για Αριστούργημα.

 

 

                                                               Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς

 

Πηγές :«Ακρωτήριο Χορν» και «Γη του Πυρός» του Φ.Κολοάνε , «Ο κόσμος του τέλους του κόσμου» του Λ.Σεπούλβεδα, όλα τα βιβλία Εκδόσεις Opera.

 

 

 

 

 

Η γυναίκα του τίγρη

b175937

 

 

«Η γυναίκα του τίγρη» Τ.Όμπρεχτ Εκδόσεις Πατάκη 2012 σελ.428

(Βραβείο Orange 2011)

 

Αυτή η ιστορία ,της Τέα Όμπρεχτ ,θυμίζει ιστορία αγάπης.

Όμως μερικές ιστορίες  είναι καλό να τις κρατάμε για τον εαυτό μας…

Για να καταλάβει  καλύτερα τον παππού της η Νατάλια , θα προσπαθήσει να τον βρει μέσα  από δυο ιστορίες : την ιστορία της γυναίκας του τίγρη και την ιστορία του απέθαντου άντρα. Οι ιστορίες αυτές κυλούν σαν μυστικά ποτάμια διατρέχοντας όλες τις άλλες ιστορίες της ζωής του .Μια ιστορία,η Νατάλια ,θα την μάθει , μετά το θάνατό του, που λέει πώς ο παππούς έγινε άντρας και η άλλη ,που της διηγήθηκε ο ίδιος , που λέει πώς έγινε ξανά παιδί….

 

Γιουγκοσλαβία ,1941.Ένας ακόμη γερμανικός βομβαρδισμός . Το Γιουγκοσλαβικό Σαρόμπορ θα ισοπεδωθεί εκ βάθρων . Ο ζωολογικός κήπος θα καταστραφεί και μια τίγρης τρελαμένη από τις  βόμβες θα βγει ζωντανή μέσα  από τα συντρίμμια και θα πάει να ζήσει σε μια  βουνοκορφή , πάνω από το χωριό Γκαλίνα .

Ένας τίγρης στο χωριό ενός αγοριού, του παππού της  Νατάλια .Μια αρκούδα , ένας λύκος, ναι. Αλλά ένας τίγρης ; Έτσι ήρθε ο φόβος….

Ο παππούς αργότερα , μετά το τέλος του πολέμου , πήγαινε την εγγονή του να δει τις τίγρεις του ζωολογικού κήπου.

Ο παππούς μιλούσε στην εγγονή του , την Νατάλια ,για τον Μόγλη, για τη λευκή φώκια, τον πάνθηρα, την αρκούδα, , για τους πιθήκους Μπαντάρ-Λονγκ ,για τον Σιρ-Χαν……

Η Νατάλια γιατρός πλέον , επισκέπτεται ένα ορφανοτροφείο ,ύστερα από τον νέο πόλεμο, των Αμερικανών ,που είχε ρημάξει τα Βαλκάνια.

Ο πόλεμος δεν τελειώνει ποτέ για τους ανθρώπους της Γιουγκοσλαβίας. Ο πόλεμος είχε αλλάξει τα πάντα. Διαμέλισε την Γιουγκοσλαβία…

Αφού όμως υπάρχει πόλεμος, όλοι μπορεί να πεθάνουνε σε λίγο…

Η μάγισσα έλεγε: « πλύνε τα οστά, φέρε το πτώμα, άσε την καρδιά…»

Ο παππούς της ιστορίας αυτής δεν πέθανε όπως πεθαίνουν οι άνθρωποι , μέσα στο φόβο , αλλά ελπίζοντας όπως τα παιδιά .Ξέροντας ο παππούς ,ότι θα ξανασυναντούσε τον απέθαντο άντρα (τον Γκαβράν ΓκαΪλέ, που μπορούσε  να καταλάβει ότι κάποιος πρόκειται να πεθάνει), που του είχε δέσει παλιότερα τσιμεντόλιθους στα πόδια και τον είχε ρίξει στη λίμνη , βέβαιος ότι θα πλήρωνε το χρέος του. Ξέροντας επίσης ότι η εγγονή του η Νατάλια    θα ξεκινούσε να ψάχνει και θα έβρισκε αυτό που είχε αφήσει για αυτή , ότι είχε απομείνει από «Το βιβλίο της ζούγκλας» του Ρ.Κίπλινγκ….

Γκαλίνα , έγραψε ο παππούς πάνω και κάτω από ένα αδέξιο σκίτσο του τίγρη .Έτσι κατάλαβε η εγγονή του, που θα τον ξαναβρεί ,στο χωριό Γκαλίνα…. Στην πορεία της αυτή η  θα έχει μάθει αρκετά ,για να διηγηθεί  και αυτή την ιστορία των παιδικών χρόνων του παππού της.

Δεν θα εξηγήσει ,η Νατάλια , τι συνέβη ανάμεσα στον τίγρη και στην γυναίκα του τίγρη.

Ο τίγρης είδε το κωφάλαλο κορίτσι όπως τον είχε δει και εκείνη : χωρίς επίκριση , φόβο, ανοησία , και οι δυο τους με κάποιο τρόπο κατάλαβαν ο ένας τον άλλο χωρίς να χρειαστεί να ανταλλάξουν ούτε φθόγγο.

Δεν θα εξηγήσει , η Νατάλια ,την προσκόλληση του τίγρη στο κορίτσι .

Δεν ήταν παρά ένας ημιάγριος ,ο τίγρης  , ο οποίος νοσταλγούσε , χωρίς να είναι σε θέση να το αρθρώσει , τη συντροφική και προβλέψιμη ζωή του. Οι περιστάσεις είχαν κοιμίσει την κτηνώδη φύση του τίγρη και του ήταν πολύ πιο εύκολο να αποδέχεται το τάισμα στο στόμα από το κορίτσι.

Όμως αυτός δεν ήταν ο τίγρης του παππού της Νατάλια….

Το κωφάλαλο κορίτσι συνάντησε ένα τίγρη, που έκρυβε μέσα του έναν Σιρ-Χαν, που δεν ήταν καθόλου τίγρης-διάβολος.

Αυτό το κορίτσι , την γυναίκα του τίγρη , θύμιζε στους κατοίκους της Γκαλίνα ,τα δεινά των πρόσφατων πολέμων  , τους φόβους των πατεράδων τους , ιστορίες και φήμες φριχτές για γιούς ,που τους έκλεψε ο Σουλτάνος ….

Τίγρεις ήταν οι άνθρωποι γύρω της . Αιμοδιψείς ήταν οι άνθρωποι .Όχι το σαρκοβόρο ζώο. Τίγρεις ήταν οι κάτοικοι της Γκαλίνα ,που σκέφτονται συνέχεια με φόβο τον τίγρη , που είναι πάντα εκεί , στις προλήψεις τους , στις κινήσεις τους ,στις συνομιλίες τους ,που έχει γίνει αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής τους ζωής….

 

«….Το μόρα , το πνεύμα, μάζευε ψυχές σε ένα σταυροδρόμι εξήντα χιλιόμετρα από το σημείο, που πέθανε ο παππούς, εκεί στα σταυροδρόμια που σμίγουν τα μονοπάτια της ζωής…».

 

Ένα μυθιστόρημα για την αγάπη , την μοίρα , τον θάνατο , τον πόλεμο , τις ιστορίες και τους μύθους.

Ένα εξαιρετικό βιβλίο.

 

Η Τέα Όμπρεχτ γεννήθηκε το 1985 στην (τότε) Γιουγκοσλαβία και πέρασε τα παιδικά της χρόνια στην Κύπρο και την Αίγυπτο , προτού η οικογένειά της εγκατασταθεί στις ΗΠΑ το 1997.

Το βιβλίο της «Η γυναίκα του τίγρη» απέσπασε το Βραβείο Orange 2011 και μεταφράστηκε σε 30 γλώσσες .Ζει στην Ίθακα της πολιτείας της Νέας Υόρκης.

Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς