Μέσα σε παλιό καθρέφτη

«Μέσα από παλιό καθρέφτη» Σ.Λαμπρίδης Εκδόσεις Δίαυλος 2013 σελ. 411

 

Η κρίση στην Ελλάδα δεν είναι αποκλειστικά κρίση δημοσιονομική ή οικονομική , είναι ένα φαινόμενο πολύ πιο ευρύτερο , περίπλοκο, πολυδιάστατο. Η κρίση στην Ελλάδα  οφείλεται σίγουρα στους ξένους και τους διεφθαρμένους τους πολιτικούς μας ,αλλά οφείλεται και στην κουλτούρα της μεταπολίτευσης και στον πολιτισμικό-πολιτικό δυϊσμό που κατατρύχει τη χώρα από την ίδρυση του κράτους, καθώς και σε χρόνιες ελληνικές δομικές αδυναμίες.

Η γενιά της δεκαετίας του ΄50, η  γενιά του Πολυτεχνείου, έκαψε κάποτε τα δάχτυλά της και σέρνεται ακόμη με τις γάζες και τις αλοιφές….

Η γενιά αυτή έχει χάσει την ικανότητα να σκεφτεί τον κόσμο αλλιώς , διαφορετικά. έπρεπε να τολμήσει να  σκεφτεί , να σκεφτεί τολμηρά , να θέσει  ερωτήματα χωρίς προϋποθέσεις , ερωτήσεις χωρίς άγνοια , να κάνει την αυτοκριτική της και την αυτογνωσία της…

Αυτή η γενιά δεν αφουγκράστηκε το ρόγχο της προηγούμενης γενιάς της.

Αδικημένη γενιά η προηγούμενη , αποτυχημένη η τωρινή , με τόση συσσωρευμένη οργή , άραγε η επόμενη πώς διάολο θα είναι ;

Σε μια χώρα με χτυπητές ιδιαιτερότητες , πολλά από τα σύγχρονα προβλήματα, δεν μπορούν παρά να έχουν ρίζες σε χρόνο βαθύ , καμιά φορά πολύ βαθύ.

Το πολιτικό σύστημα που οδήγησε τον τόπο στην διαφθορά , στην απαξίωση και την χρεοκοπία ,είναι αυτό που έχει τα ίδια επώνυμα με αυτούς ,που μας κύλησαν στον εμφύλιο.

Η τελευταία ελπίδα για μια πορεία αλλιώτική αυτού του τόπου , είναι ότι πρέπει να δώσουμε  σημασία στην Ιστορία μας και να βγάζουμε χρήσιμα διδάγματα από το χθες, όπως κάνουν όλοι άλλοι  λαοί.

 

Η ιστορία του βιβλίου «Μέσα από τον καθρέφτη» ,αν και είναι καθαρά προσωπική , αφορά ευρύτερα το χθες του τόπου. Είναι η ιστορία μιας ταλαίπωρης  γενιάς που έζησε πόνο και αγωνία αλλά και μέρες δόξας , ανάτασης και ελπίδας.

Ο επιτυχημένος δικηγόρος Δημήτρης Βερωτής μαθαίνει σιγά-σιγά την απίστευτη τραγωδία της οικογένειάς του και την τραγική ιστορία της οικογένειας Γιαβάση.

Αυτόν τον θησαυρό φρόντισε ο θείος του Λουκάς Γιαβάσης   , μέσα από την διαθήκη του  για το παλαιοπωλείο ,να περάσει στον Δημήτρη Βερωτή.

Μέσα από τεκμήρια , μαρτυρίες και απρόσμενες διηγήσεις ανακαλύπτει τα πάθη της προηγούμενης βασανισμένης  γενιάς και άλλων , πιο παλιών ακόμη. Στα χέρια του πέρασε ο θησαυρός μνήμης μιας κιβωτού που μετέφερε με ασφάλεια στον χρόνο , έτοιμα να παραδοθούν στην επόμενη γενιά , τα εφόδια για περισσότερη προκοπή και λιγότερη φαυλότητα.

Ο Δημήτρης Βερωτής  ανοίγει το κουτί της Πανδώρας. Ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου και το καράβι της ζωής του μπαίνει στη δίνη της Σκύλλας και της Χάρυβδης. Ποιός ξέρει τι είδους λιμάνι τον περίμενε στο τέλος της σκληρής προσωπικής του Οδύσσειας ;

Βγήκαν στα φόρα άπλυτα , από αυτά που καλύτερα είναι να μένουν θαμμένα με τους πεθαμένους….

Το μπερδεμένο κουβάρι των αναμνήσεων , αν μπορούσε να είχε χρώμα , σίγουρα θα ήταν βαμμένο βαθύ κόκκινο. Το ξεκάθαρο κι ασυμβίβαστο πορφυρό χρώμα του πάθους , των επαναστατικών ιδεών , των νιάτων και του αίματος.

Με το άνοιγμα της διαθήκης, δίνεται ανεξέλεγκτη τροπή στις εξελίξεις και προκαλεί αλυσιδωτές και βίαιες αναταράξεις στη ζωή του Δημήτρη Βερωτή. Τίποτα δεν μένει ανεπηρέαστο: Το χθες , αλλά και το μακρινό προχθές των δικών του ,το αλισβερίσι του Γιαβάση με τους Περατζίδες χάνεται πίσω σε χρόνους μακρινούς .          Μικρασιατική καταστροφή, πόλεμος , Κατοχή, εμφύλιος ,δυο δικτατορίες, δωσίλογοι, μαυραγορίτες , προδότες , κάλπικοι πολιτικάντηδες ,κουραμπιέδες των μετόπισθεν ,η προδοσία της γιαγιάς Μαγδαληνής ,επώδυνες αναμνήσεις, αίμα ,  πόνος, μικρότητες , πάθη….

Το παρελθόν αγκομαχάει , αντικρίζοντας τόσα κρίματα .Βρωμάει αφόρητα το πηγμένο αίμα που άσκοπα χύθηκε .Ξεχείλισαν οι αδικίες…

Χρόνια δίσεκτα. Πέτρινα χρόνια….

Η Ελλάδα ανεβαίνει τον Γολγοθά της σύγχρονης ιστορίας της.

Ανασύρει ο Δημήτρης Βερωτής από τη λήθη, τις σκονισμένες σελίδες της πραγματικής οικογένειας των Γιαβάσηδων .Και ανακαλύπτει ότι στην φαμίλια του , στο τυφλό πολιτικό πάθος προστέθηκαν με τον εφιαλτικότερο τρόπο οι προσωπικοί λόγοι τιμής. Ανακαλύπτει το προσωπικό του δράμα και την ντροπή των Γιαβάσηδων. Τυχαίες περιστάσεις , λαθεμένες επιλογές και ανθρώπινες αδυναμίες ,κρύβονταν για δεκαετίες.

Τα πρότυπα και τις κατευθύνσεις στη ζωή του Δημήτρη Βερωτή, τα είχαν χαράξει οι λάθος άνθρωποι…

Ο Δημήτρης Βερωτής ανακαλύπτει ποιος είναι ή μάλλον ποιος δεν είναι !!Ξεκαθάρισε τι θέλει να κάνει και πώς να πορευτεί .Βγάζει από τη μέση τη βολεμένη μεσοαστική ζωούλα του και τις γελοίες προοπτικές της ,για μια χυδαία ελπίδα για καλοπέραση.

Έκρυβε το παλαιοπωλείο του Λουκά στα σπλάχνα του φρίκη , ηρωισμούς  και ανατροπές ιδωμένες από προσωπικά δράματα και πάθη που διέτρεχαν τη χώρα και που για χρόνια σημάδεψαν κάθε ελληνική οικογένεια ως τις μέρες μας. Το ανήλιο παλαιοπωλείο μετατράπηκε για τον Λουκά σε ένα είδος μουσείου και σε καθαρτήριο ανθρώπινων ψυχών. Το ταπεινό αυτό μαγαζάκι αναγορεύτηκε σε μια παράξενη θεατρική σκηνή ,όπου εκεί μέσα ανέπνεε η Ελλάδα ολόκληρη και η κακοφωτισμένη γωνιά του , έγινε ο ραγισμένος καθρέφτης ,μιας πολύ σκληρής αφήγησης της ιστορίας της πατρίδας μας..

Ποιες συνταρακτικές αλήθειες και τι κρυμμένα « πλούτη » θα μπορούσαν να προσφέρουν στον Δημήτρη Βαρωτή , ένας βοηθός αποθηκάριος σε παλιατζίδικο(Μηνάς Μαλτέζος)και μια οικιακή βοηθός(Αντιγόνη Περαντζίδη);

Άννα , Λουκάς , Ξένη , Γιάννης  , Ιάσωνας φιγούρες δυστυχισμένες σε μια περίοδο γεμάτη πόνο κι αδυναμίες .Θύματα ήταν , όχι ένοχοι.

Η γενιά των πενηντάρηδων ,ο απλός κι ασήμαντος κρίκος ,δεν μπόρεσε να αλλάξει τον κόσμο , αφού και η πιο καπάτσα προηγούμενη γενιά ,η  «δρακογενιά» των διαφόρων Γιοβάσηδων και Οικονόμου , δεν μπόρεσε να τα καταφέρει. Η γενιά των πενηντάρηδων έκανε λάθη εγκληματικά και ήρθε η ώρα να πληρώσουν…

Το ταξίδι  στο οικογενειακό παρελθόν του, αλλά έμμεσα και στο πιο επώδυνο κομμάτι της πρόσφατης ιστορίας του τόπου, έχει ξεκινήσει ….

 

Ένα ταξίδι στην Ιστορία της Ελλάδας, είναι το βιβλίο αυτό  και μια καταβύθιση στα κακά, που μας δυναστεύουν. Έρχεται το βιβλίο αυτό να μας ξανατοποθετήσει  αξίες τις οποίες παραμελήσαμε. Επιστροφή στις σκοτεινές πτυχές της Ιστορίας μας και ειδικότερα στον Εμφύλιο και στο κολαστήριο της  Μακρονήσου.

Ο φρικτός εμφύλιος πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ. Εξακολουθεί να ζει βαθιά μέσα μας. Ο Εμφύλιος φαίνεται  ότι συνεχίζεται με άλλες μορφές. Δεν συμφιλιωθήκαμε πραγματικά με τους εαυτούς μας και τους γύρω .Τα πάθη μπορεί να έχουν ξεθυμάνει , αλλά παραμένει η βαθιά αντιπαράθεση σε μια σειρά θεμάτων. Δεν γυρεύουμε όλοι οι Έλληνες την ίδια πορεία για τούτον τον τόπο. Πρέπει να σκαλίσουμε τα επώδυνα βαθύτερα αίτια , ώστε να λυτρωθούμε πραγματικά , αλλιώς μοιραία θα πορευόμαστε επ΄άπειρον στο άγνωστο που μας φοβίζει , χρησιμοποιώντας ευκαιριακά στην πορεία δανεικούς  αγέρες στα πανιά μας για να μην βουλιάξουμε. Με τα δικά μας χέρια και με τις δικές μας πλάτες, να κατορθώσουμε κάποτε να πλησιάσουμε την εθνική , την κοινωνική και την ατομική μας Ιθάκη….

Τι να κάνουμε τώρα;

Πώς θα πάει μπροστά η νέα γενιά ; Πώς θα ξεφύγει η καινούργια γενιά; Με τι ; Είμαστε καταδικασμένοι από χέρι;  Μόνη λύση είναι  να φύγουν οι νέοι για μετανάστες ; Με δάφνες, αίματα και βόλια θα τρώμε ;

Η προηγούμενη γενιά προσπάθησε να  αποδράσει από το παρελθόν και αναζήτησε ένα ακυρωμένο μέλλον. Σήμερα προχωράμε χαμένοι , αποπροσανατολισμένοι , μονάχοι ή μέσα σε ένα ανθρώπινο κοπάδι , σε μια έρημο , ξεκομμένοι από τα πάντα .Περπατάμε αλλά δεν πάμε πουθενά. Περπατάμε σε αναζήτηση διαφεύγοντος σκοπού. Η ζωή τανύεται σε εσαεί βάσανο , καθώς προχωρεί σημειωτόν , το παρελθόν επιστρέφει για να γεμίσει σαν θολό ποτάμι τις όχθες της ύπαρξης. Σπάνια η μνήμη είναι πνευματική απόδραση σε ένα ευχάριστο παρελθόν , είναι μια συνεχής ανάκληση της κρίσης , της ενοχής , της αμαρτίας, που κάνει το παρόν ανυπόφορο και το μέλλον αδύνατο.

Ο συγγραφέας Σπύρος Λαμπρίδης ,στο βιβλίο του αυτό ,συμβουλεύει τη  νέα γενιά :

Η δόλια μας η πατρίδα μοιάζει με ένα εθνικό παλαιοπωλείο .Ένα παλιατζίδικο γεμάτο , κατά πώς ο καθένας τα ζυγιάζει , μεγάλα ή μικρά , σημαντικά ή ασήμαντα ενθυμήματα , που σαν γεννηθήκαμε μας φορτώθηκαν με το στανιό στην πλάτη για δήθεν κληρονομιά , χωρίς ποτέ στην ουσία εμείς οι ίδιοι να το ζητήσουμε.

Ποτέ δεν τολμήσαμε να δούμε κατάματα το μαύρο μας το χάλι και να παραδεχτούμε τα σφάλματά μας.

Η χώρα αυτή δεν κατέστη από την Ελληνική Επανάσταση ακόμα ποτέ ενιαίο και συμπαγές κοινωνικό σύνολο. Το βαρύ παρελθόν της αντί να εμπνέει και να καθοδηγεί , συχνά προκαλεί παραισθήσεις μεγαλείου και ναρκισσισμού , που σχεδόν πάντα μας οδηγούν σε λαθεμένες επιλογές.

Είμαστε μια κοινωνία ατομιστών. Ζούμε για το σήμερα μονάχα , βάζοντας πάνω από όλα τον εαυτούλη μας, παγιδευμένοι σε μια αυτοκαταστροφική τάση ισοπέδωσης και ευτελισμού των πάντων. Εμείς οι νεοέλληνες μεσοαστοί των τελευταίων σαράντα χρόνων,  φταίμε για το χάλι της κοινωνίας μας. Δεν έχουμε μάθει να εργαζόμαστε ομαδικά , με σύστημα και αλληλεγγύη. Αρνούμαστε να αποδεχτούμε έμπρακτα το φαύλο παρελθόν μας. Οι στρεβλώσεις μας ξεκινούν πολύ πίσω από την τουρκοκρατία. Είναι μακρύς ο εθνικός μας εκφυλισμός. Απαιτείται αμφίδρομη παιδεία σε βάθος χρόνου. Ακόμα και σε τούτη την τρομερή τρικυμία της οικονομικής κρίσης κοιτάζουμε, πώς θα την ξεπεράσουμε με το μικρότερο δυνατό ατομικό κόστος και τις ελάχιστες προσωπικές συνέπειες.

Οι μνήμες μας είναι τόσο ρηχές., τα διδάγματα από την επώδυνη εθνική μας πορεία ανύπαρκτα , οι αποφάσεις για το μέλλον των παιδιών μας έωλες και η συνολική συμπεριφορά απέναντι στους γύρω μας , ασυγχώρητα πρωτόγονη , σκληρή και άδικη.

Έχουν σχέση όλα εκείνα τα μακρινά και ξεχασμένα με το σημερινό αδιέξοδο.

Το μοντέλο αυτό της νεοελληνικής κοινωνίας που ξεκίνησε μετά την μεταπολίτευση και ανδρώθηκε το ογδόντα ένα , δεν είχε προοπτική .Δεν πήγαινε πουθενά. Ίσια στον γκρεμό.

Βυθίσου καινούργια  ελληνική γενιά, στον κάματο της γνώσης και τον πλούτο της σοφίας του χθες , ανακάλυψε τα πάντα και κρίνε κατανόησε σε βάθος αυτό το «άλλο» χθες του τόπου και τότε ίσως δεις αισιόδοξα το μπερδεμένο αύριο ,που προβάλλει με απαιτήσεις , κινδύνους , μα και μεγάλες ευκαιρίες. Χωρίς ίχνος μνήμης  και σεβασμού για το κοινό χθες η κοινωνία δεν χτίζεται σε γερά θεμέλια. Η προηγούμενη γενιά αμέλησε να ενδιαφερθεί για το παρελθόν της. Η προηγούμενη γενιά αποτέλεσε ένα αδύναμο κρίκο ανάμεσα σε εκείνους τους «δράκους » αντοχής και καρτερίας και τη νέα γενιά που έρχεται πίσω γεμάτη όνειρα, αλλά συνάμα και δίκαιη οργή, για τα μια σειρά δυσεπίλυτων προβλημάτων, που φορτώσαμε και καταδικάσαμε το μέλλον της.

Οι ιστορικές πληροφορίες , η μνήμη , η φαντασία και η λυτρωτική αυτογνωσία είναι τα πολύτιμα εφόδια γνώσης για να ξαναγεννηθεί η χώρα  μέσα από το ανυπόφορο γαριασμένο γκρι του χθες και του σήμερα. Να αφήσουμε πίσω μας ότι παλιό , αποτυχημένο και ξεφτισμένο ταλαιπωρούσε τούτο τον τόπο και τις προηγούμενες γενιές. Να γυρίσει η καινούργια γενιά  από τη φοβική νοοτροπία του «εγώ» που τους κληροδότησε η προηγούμενη στην ενάρετη αίσθηση του «εμείς» . Να δείξει σεβασμό και αγάπη για τους συνανθρώπους , να δουλέψει για το συνολικό καλό και το κοινό μας αύριο. Να μάθει από το επώδυνο χθες. Χωρίς τη γνώση του χθες , δεν μπορεί να υπάρξει δημιουργικό σήμερα , ούτε ελπιδοφόρο αύριο. Να μην γυρίσουμε την πλάτη στην Ιστορία γιατί τότε αλλοίμονο κι εκείνη θα μας γυρίσει αδιάφορα την δική της !! Να γκρεμίσει αυτό το  παλαιοπωλείο –πατρίδα  ,αυτό το παλαιοπωλείο «η Ελλάς» και να δημιουργήσει μέσα από τις στάχτες την καινούργια Ελλάδα. Μόνο που χρειάζεται προσπάθεια, υπομονή και επιμονή. Η ελπίδα της αναγέννησης ξανά και ξανά μέσα από τις στάχτες , δεν έχει οριστικά χαθεί σε αυτόν τον τόπο .Το μέλλον υπήρχε, δεν μπορεί πρέπει να υπάρχει .Μόνον λεφτά μπορεί να μην υπάρχουν επί του παρόντος…

 

Ένας λογοτεχνικός άθλος ,είναι αυτό το αριστουργηματικό βιβλίο, καθώς ξύνει παλιές πληγές και ταυτόχρονα ανατέμνει με την ακρίβεια χειρουργού την ιστορία της Ελλάδας.

Το βιβλίο αυτό είναι ένα μικρό ιδιότυπο μάθημα Ιστορίας. Μας δείχνει το διαχρονικό μας δράμα.

Το βιβλίο αυτό διαβάζεται απνευστί.

 

Αφιερώνεται στους λίγους ,που σε πείσμα των σημερινών καιρών, επιμένουν να παλεύουν για το κοινό καλό κόντρα σε ανεμόμυλους…..

 

Ο Σπύρος Λαμπρίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και εργάστηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών ως διπλωμάτης. Υπηρέτησε στο Ισραήλ ,στα  Σκόπια, στις Βρυξέλες , στη Γενεύη, στην  Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ .Επίσης είχε ενεργό  συμμετοχή στη οργάνωση της  Ολυμπιάδας της Αθήνας .Άλλα έργα του είναι «Οι Δράκοι» και «Στροφή πριν το τέλος».

 

Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s