Άννα Σικελιανού-Ο έρωτας και το όνειρο-Η ζωή της σαν μυθιστόρημα

 

 

 

 

«Άννα Σικελιανού-Ο έρωτας και το όνειρο-Η ζωή της σαν μυθιστόρημα» Κ.Γουργουλιάνης –Ν.Κυριαζής Εκδόσεις Καστανιώτης 2012 σελ.173

Το βουνό , είναι  ο τόπος πνευματικής ζωτικότητας και δημιουργικής έμπνευσης,  τόπος αναζήτησης της αρμονίας και της ισορροπίας , δηλαδή ενός φυσικού και πνευματικού ιδανικού, χώρος αισθητικής και ηθικής κρίσης, τόπος για την εσωτερική κάθαρση,  τόπος που επιτρέπει την ανοιχτή όραση και τόπος γέννησης και τέλους του θεού…

Η ανοδική κίνηση προς το βουνό συμβολίζει την καλλιέργεια της μνήμης και της δημιουργικότητας. Ο βουκολικός χώρος είναι ταυτοχρόνως ου-τοπία και ευ-τοπία. Υπάρχει σχέση της φύσης και του «αρκαδικού τοπίου» με την ποίηση .

Στις αρχές του 20ου αιώνα η αστική τάξη της Αθήνας  , αναζητά στο βουκολικό και αρκαδικό όραμα  ,την απαλλαγή από τους περιορισμούς των ηθών και του πνεύματος , τις απαγορεύσεις, στους οποίους η τάξη αυτή υποτάσσει, το όνειρο μιας απλής και ελεύθερης ζωής, τη θεραπεία από τον έρωτα μέσα στη φύση και το μυθικό όνειρο , όπου το όνειρο γίνεται πραγματικότητα, την  Αρκαδία.

 

Το βιβλίο «Άννα Σικελιανού-Ο έρωτας και το όνειρο-Η ζωή της σαν μυθιστόρημα» ,είναι ένα βιβλίο γεμάτο ζωή και πάθος, γεμάτο αλήθεια και αγάπη για τον άνθρωπο.

Με φόντο το πανέμορφο χωριό τη Δράκεια του Πηλίου, παρακολουθούμε την  ζωή της Άννα Σικελιανού , η οποία θα εξελιχθεί σε πρωτοπόρο και ακούραστη αγωνίστρια και Μούσα δυο ανδρών και αναδύεται σαν ένα σύμβολο ιδεαλισμού, προσφοράς, ανεξαρτησίας και ελευθερίας .

Είναι η πορεία μιας  γυναίκας προς την ατομική ελευθερία και η πραγματοποίηση των ονείρων της κάτω από δύσκολες συνθήκες .

Είναι το πορτρέτο μιας ασυμβίβαστης γυναίκας, που έζησε κόντρα στο ρεύμα των καιρών.

Είναι ένα βιβλίο για τον έρωτα, την αγάπη, την φύση, την προσφορά, τη φυματίωση ,τη ζωή και το θάνατο. Μια διαδρομή στα σκοτεινά μονοπάτια της ψυχής.

Δεν γίνεται να ωραιοποιήσεις την υπόθεση του βιβλίου….

Ένα χρόνο μετά το τέλος του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου , η Άννα Καμπανάρη, ένα δεκαεννιάχρονο κορίτσι , άφησε το σπίτι της στην Αθήνα ,ένα αυστηρό οικογενειακό περιβάλλον , για να γνωρίσει τον κόσμο.  Ήθελε να ζήσει τη ζωή της. Να ξεφύγει από  το πνιγερό , ασφυκτικά περιοριστικό περιβάλλον των κανόνων του μικρόκοσμου της αστικής Αθήνας και να ανοιχτεί στον πραγματικό κόσμο. Ήθελε να γνωρίσει καινούργιους ανθρώπους , χωριά, πόλεις και λιμάνια. Το ταξίδι  ποθούσε. Ελεύθερη από όλα ήθελε να είναι .Να πλανηθεί ποθούσε. Ήταν έρωτας του φευγιού.  Στο ταξίδι αυτό ήταν ανάγκη της, να προβάλει  όνειρα αξεδιάλυτα, βαθιά απωθημένα. Ξέρει πως δεν υπάρχει άλλο ταξίδι παρά μονάχα αυτό που τραβάει βαθιά εντός μας….

Διάβασε μια αγγελία στην εφημερίδα για ένα Σανατόριο του Πηλίου που αναζητούσε βοηθητικό προσωπικό και έστειλε αμέσως γράμμα  .Σε λίγες ημέρες ήρθε η θετική απάντηση και η Άννα παρά την αντιρρήσεις των γονιών της ,έφυγε για την νέα της ζωή.

Είναι αποφασισμένη να διασχίσει την θάλασσα για να πάει στον Βόλο, να περάσει μέσα στο δάσος   με τις φιλύρες , τους πλατάνους και  τα θεραπευτικά βότανα , να ανεβεί στο βουνό να συναντήσει  τον Πάνα, τον Χείρωνα τον Κένταυρο και τις νύμφες του βουνού…

Το βουνό του Πηλίου έχει τις οσμές , τα ακούσματα, τις γεύσεις , τα χρώματα , τις αφές, το αγέρωχο τοπίο, τις μαγικές νύχτες με τον ολόαστρο ουρανό για πάπλωμα, μαζί με την αίσθηση ανόδου και υποταγής στη γοητεία της άμεσης επαφής με το θείο.

Ήταν τόση η ομορφιά της φύσης που την ανάγκαζε να ερωτευτεί τη ζωή.

Η Άννα έβλεπε, ρούφαγε χρώμα , ήλιο και φως και δε χόρταινε. Ανάσαινε φως, ουρανό και ελευθερία. Ένιωθε την ψυχή της να πάλλεται, να δονείται από προσδοκία, έρωτα για τη ζωή, έρωτα για το άγνωστο.

Και έτσι έφτασε στο Σανατόριο ,που φιλοξενούσε τους φυματικούς .Ανέλαβε την διαχείριση του σανατορίου και την φροντίδα των ασθενών, μαζί με τον γιατρό. Οι ασθενείς ήταν για τον πολύ κόσμο  απόβλητοι, επικίνδυνοι,… «χτικιάρηδες».

Γιατρός ήταν ο οραματιστής  Γιώργος  Καραμάνης , ο άνθρωπος που είχε ένα πρωτοποριακό όνειρο να φτιάξει το πρώτο σανατόριο στην Ελλάδα. Δημιούργησε μια ανθρώπινη νησίδα πολιτισμού στο άγριο φυσικό περιβάλλον του βουνού. Πολύ μεγάλη  προσπάθεια , πολύ κόπος και αδάμαστη θέληση του γιατρού ,για να γίνει το όνειρο πραγματικότητα.  Τα όπλα του για την ασθένεια ήταν : ο ήλιος, ο άνεμος, το καλό φαγητό και η αισιοδοξία.

Η Άννα αποφάσισε να βοηθάει  τον γιατρό και τους ασθενείς και με τις πράξεις της να χτίσει τη δική της εσωτερική ομορφιά .Να βρει τον εαυτό της. Προσφέροντας θα γινόταν καλύτερη η ίδια. Ανιδιοτελής και γενναιόδωρη προσφορά προς τους άλλους.

Η μοναξιά δεν την φόβιζε , έτσι που γέμιζε με τόσα την ψυχή της. Είχε εκτός από τους ασθενείς και εκατοντάδες φίλους στο βουνό: τις βυσινιές , τις μηλιές, τα μεγάλα αιωνόβια δένδρα, έναν Χαροκαμένο πλάτανο , τα ζώα , τα πουλιά , τον άνεμο, το χιόνι , τον ουρανό, την σελήνη ….

Αγναντεύοντας από ψηλά το τοπίο νιώθει ότι έχει έλθει  στην ευδαίμονα και βουκολική Αρκαδία της. Νιώθει ότι είναι η νύμφη του δάσους, η  νύμφη του βουνού, η Αμαρυλλίδα.

Εκεί ψηλά η Άννα ονειρεύεται κοιτώντας προς τη θάλασσα , από όπου φυσάει η αύρα της ελπίδας για μια καλύτερη ζωή.

Στο σανατόριο με τους ασθενείς δεν έχανε την πίστη και την ελπίδα , δεν απογοητευόταν και προσπαθούσε να αγωνίζεται , να παίρνει δυνάμεις από τις ρίζες της ψυχής της.

Η Άννα, ήταν για τους ασθενείς ,η φωλιά μιας θερμής αγκαλιάς.

Μετά από τέσσερα χρόνια παντρεύτηκε τον γιατρό. Η σχέση του συνεργάτη , μεταβλήθηκε σε φιλία και μετά σε αγάπη.

Φτιάξανε μαζί με τον άντρα της και ένα κτίριο για άρρωστα παιδιά με αδενοπάθεια .Το πρώτο Πρεβαντόριο της Ελλάδας .Γέμισε το βουνό με παιδόκοσμο.

Η Άννα είχε τώρα την  φροντίδα του άνδρα , την φροντίδα των ασθενών, την φροντίδα των παιδιών , την διαχείριση του σανατορίου. Αυτό θα ήταν το έργο της ζωής της.

Γύρω από το στοιχείο της ζωής τους , την αγάπη τους , περιστρεφόταν τα εξαιρετικά οικοδομήματα που είχαν φτιάξει. Γιατί ήταν όντως  εξαιρετικά. Τα απολάμβαναν επειδή η Άννα αγαπούσε τον γιατρό και ο γιατρός αγαπούσε την Άννα. Αυτό ήταν εξαιρετικό. Αυτό έπρεπε να είναι το επίκεντρο της ζωής τους, η αστείρευτη πηγή της ύπαρξής τους.

Ήταν ένας γάμος αληθινής αγάπης. Ήταν γάμος ανάμεσα σε δυνατά και  θερμά άτομα, προικισμένα με μόρφωση και κρίση. Ταλαντούχα άτομα,  με κοινή μαχητικότητα που τους δυνάμωνε αντί να τους εξασθενεί. Δυο άνθρωποι συνειδητά ενωμένοι από την κοινή επιθυμία τους να ζήσουν ευτυχισμένοι και να γίνουν χρήσιμοι στους άλλους.

Ζούσαν ευτυχισμένοι , έχοντας ό,τι επιθυμούσαν και ό,τι είχαν σχεδιάσει και ονειρευτεί για τη ζωή τους. Τίποτα δεν πήγαινε στραβά.

Όμως η ζωή στήνει παγίδες.

Ήταν Μάρτης του 1938 και η Άννα κατέβηκε να περάσει λίγους μήνες στην Αθήνα .Μια μέρα πήγε με μια φίλη της να ακούσει μια διάλεξη .Στο ακροατήριο βρίσκονταν μερικοί από τους γνωστότερους ποιητές και λογοτέχνες .Η φίλη της ,την γνώρισε με τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό.

Ο Άγγελος Σικελιανός ήταν ένας από τους ονειροπόλους ποιητές που αναβίωσε, το 1927 ,τις Δελφικές Εορτές .Είχε ξεσηκώσει τον πνευματικό κόσμο της Ευρώπης και της Αμερικής , είχε προβάλει την Ελλάδα ως πνεύμα του πολιτισμού σε όλο τον κόσμο.

Έρχεται στη ζωή της , σαν άγγελος , σαν από μηχανής θεός, ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός και γίνεται  ο μεγάλος έρωτας της ζωής της.

Νιώθει το ξύπνημα του μεγαλύτερου , του δυνατότερου πάθους που μπορεί να νιώσει ο άνθρωπος. Του Έρωτα.

Μια ερωτευμένη γυναίκα , η Άννα , ένας άντρας και  ένας καινούργιος άνδρας. Μια γυναίκα και δυο άντρες  μαζί. Μια νέα ερωτική σχέση, μια εξομολόγηση, ένας μονόλογος, μια ερωτική απιστία, μια προδοσία, μια κατανόηση.

Ο Έρωτας .Τόσο  εύκολος, τόσο δύσκολος, τόσο απρογραμμάτιστος. Τα τσιμεντένια τείχη , που κλείνουν έξω τους άλλους. Το μεγάλο παζάρι των αισθημάτων. Τι δίνεις, τι παίρνεις, προς τα πού γέρνει η ζυγαριά….

Η Άννα ερωτεύεται όχι για αυτό που μπορεί να λάβει, αλλά για αυτό που μπορεί να δώσει.

Ο έρωτας δεν είναι μόνο η συνάντηση , η συνεύρεση και η συνύπαρξη των σωμάτων, δεν είναι οι δυνατές εξάρσεις τους, οι κορυφώσεις και οι εκρήξεις τους .Είναι πάρα πολλά μαζί. Κύρια, είναι η συνισταμένη του ονείρου και της συγκίνησης , της ευγένειας και του πόθου, αλλά και μιας γλυκύτατης ενίοτε μελαγχολίας, αδιευκρίνιστης εσωτερικής φλόγας, αγάπης , πολλής αγάπης.

Ο έρωτας είναι ένα βίωμα του απόλυτου.

Έρωτας. Είναι ίσως και ένα μέσο , ένας τρόπος για κάποια προσέγγιση στον Δημιουργό.

Ο έρωτας είναι εκείνο που κάνει μια ζωή άξια να βιωθεί , εκείνο που γεννά τα πιο έντονα συναισθήματα : χαρά, πόνο, ανάγκη, αγωνία.

Ο έρωτας και η ζωτικότητα θεωρούνται ένα είδος εχθρού του θανάτου , αφού η ισχυρή ερωτική επιθυμία μας οδηγεί μακριά από τον θάνατο….

Αυτή η εισβολή στη ζωή της , θα την ολοκληρώσει ως άνθρωπο και ως γυναίκα .

Η ζωή της αλλάζει για πάντα , με τον Άγγελο.  Μαζί με τον Άγγελο γνώρισε τι σημαίνει ευτυχία. Μαζί του η Άννα  θα ανυψωθεί στη σφαίρα της απόλυτης ευτυχίας. Ζούσανε την αγάπη τους με σύντροφο την Ποίηση. Πώς να αντισταθεί σε εκείνο που της έγραψε ο ποιητής : « Υπάρχω για να Σ΄αγαπώ»…

Οι σκέψεις της και τα συναισθήματά της μέσα της , πάλευαν σχίζοντας την ψυχή της στα δυο , σε εκείνη που ήθελε να μείνει, υπακούοντας στον γάμο και την αγάπη , και την άλλη , που υπάκουε στην καλοσύνη , το χρέος και ξανά στην αγάπη , εκείνη τη διαφορετική της υπομονής , του δοσίματος…

Ο Άγγελος κατάλαβε ότι συνάντησε μια ξεχωριστή μορφή , έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να είναι αδελφός της ψυχής του , ταγμένος κι εκείνος στο καλό, στη δημιουργία , στο δικό του όνειρο. Ήταν η γυναίκα της ζωής του.

Η Άννα προκάλεσε την μοίρα της. Και δέχτηκε τις συνέπειες .Και δέχτηκε την ευλογία της.

Ήταν κυριευμένη από μια άφατη αγαλλίαση. Για πρώτη φορά ένιωθε περήφανη για όσα είχε κερδίσει :  τον εαυτό της, την ζωή της , την ποίηση ,την δημιουργία, την αγάπη , τον έρωτα.

Έκπτωτοι άγγελοι;  Όχι, μικροί θεοί.

Στη σχέση με τον άντρα της .Κάτι έλειπε .Ίσως για αυτό ζούσε μια παράλληλη ζωή , ακόμα και παντρεμένη. Σε σχέση με τον Άγγελο επίσης. Φίλη, ερωμένη , ίνδαλμα, συνοδοιπόρος, μούσα , μια πραγμάτωση, τόσο ασύλληπτα σημαντική , τόσο πολύτιμη για εκείνη , τόσο ανέλπιστη   ίσως ,πραγμάτωση.

Γέμιζε και τις δυο παράλληλες ζωές της με παρουσίες.

Τι ζητούσε από αυτόν τον άνδρα ; Ποιο ρόλο ήθελε να του αναθέσει ; Ήθελε να την κερδίσει.

Η μέθη να είναι μια γυναίκα αφημένη στα χέρια μιας διασημότητας , να συμμετέχει και να δικαιούται ένα μέρος από τη δόξα. Έχει μια αίγλη όλο αυτό, αίγλη αναπόφευκτα ερωτική.

Αντέχει τη μοιχεία της σκέψης , αλλά που κάνει  την προοπτική της άλλης μοιχείας , της σωματικής, αυτής που τελικά θεωρείται μοιχεία, να την παραλύει από ενοχές. Γιατί να είναι τόσο κακό το σώμα;

Ήταν αδύνατο να μην πάρει την απόφαση που της πρόσταζε η καρδιά της, η απόφαση που γνώριζε πως θα πόναγε έναν άλλο αγαπημένο. Προδοσία ; Θα ήταν προδοσία του προορισμού της αν δεν αποφάσιζε έτσι. Ήταν πιο δυνατό από κάθε συμβιβασμό , κάθε συνήθεια , κάθε τυπικά ανθρώπινο. Έτσι βρήκε τον άντρα της και του εξηγήθηκε , ελπίζοντας να την καταλάβει και να την συγχωρήσει, να την αφήσει να φύγει με τον αγαπημένο της.

Δεν υπήρχε ανάγκη να χρησιμοποιεί εντυπωσιακές λέξεις –απιστία, συγνώμη κι όλες τις άλλες: τις απαγόρευε η νοημοσύνη. Η νοημοσύνη απαγόρευε , επίσης τη λογομαχία,  την οργή, τις σιωπές παραίτησης, τις μομφές και τα δάκρυα. Πάνω από όλα , η νοημοσύνη απαγορεύει τα δάκρυα.

Μόνο που η λέξη συγνώμη ήταν λάθος. Κατανόηση, ίσως. Αλλά, όταν καταλάβεις κάτι , δεν το συγχωρείς , δεν είσαι παρά άνθρωπος με κατανόηση : η συγνώμη αφορά ό,τι δεν καταλαβαίνεις….

Τον Σεπτέμβριο του 1939 η Άννα αποχαιρέτησε την παλιά ζωή , τον πρώτο άνδρα της , αγαπημένο για πάντα , για να αρχίσει τη νέα , στο πλευρό του Άγγελου. Πρόθυμη για το νέο ταξίδι της ζωής, για το νέο μεγάλο ξεκίνημα , με τον Άγγελο Σικελιανό….

 

Τι πέτυχαν οι συγγραφείς με το πολυσύνθετο μωσαϊκό των ηρώων τους;

Κατάφεραν να συμπυκνώσουν τις δραματικές ιστορίες πολύ πειστικών ως προς την αλήθεια της ζωής και των παθών τους προσώπων και να αναπτύξουν αυτές τις ιστορίες με μια σύνθετη πλοκή , όπου τίποτα δεν περιττεύει , και με μια εξίσου πυκνή γραφή , τροφοδοτημένη με αρκετά ποιητικά στοιχεία. Η ποιητική θέρμη και το δυνατό ανθρώπινο φορτίο αυτής της γραφής διατηρούν αμείωτη την πυρετική έντασή της ώστε στο τέλος της ανάγνωσης να αναδύεται η γνήσια συγκίνηση.

Οι συγγραφείς αποδεικνύονται ότι μπορούν να διηγηθούν χωρίς κορόνες , με χαμηλούς τόνους και διακριτικές ομιλούσες σιωπές, την ιστορίες τους. Η γραφή τους θυμίζει κομψοτέχνημα.

Το μεγαλύτερο , ίσως, δώρο των  συγγραφέων στον αναγνώστη τους , είναι η γλώσσα τους: η  καθηλωτική εκφραστική δύναμη και ευστοχία τους , η οποία κτίζει επιμελώς το κείμενό τους προετοιμάζοντας το έδαφος για την περιοδική έλευση μιας θαυμάσιας, αμιγώς λογοτεχνικής, φράσης ,που γεύεσαι σαν εξαίσιο γλύκισμα. Οι διάσπαρτες γλωσσικές εικόνες , που συνέχουν τα πρόσωπα και τα γεγονότα σε ένα ισχυρό λογοτεχνικό έργο.

Ένα κείμενο λυρικό και ρηξικέλευθο , που αναστοχάζεται πάνω στα όρια του έρωτα , του πάθους, της θέλησης, της γενναιόδωρης προσφοράς , του ονείρου και της απιστίας.

Ένας ύμνος στην γυναίκα ,στη ζωή , στην φύση και τη δημιουργία.

Ένα μήνυμα αισιοδοξίας για τους ασθενείς και αγάπης για τη ζωή .

Ένα βιβλίο που μας μεταφέρει από τη σύγχρονη εποχή, στη ρομαντική και γεμάτη αγνότητα Ελλάδα ,του Μεσοπολέμου.

Η ιστορία των πρωταγωνιστών είναι αληθινή. Είναι μια ιστορία όπου η ίδια η φύση μετουσιώνεται σε ζωή .

Έργο συγκινητικό και αληθινό. Έργο για τον παλιό καιρό , για τον καιρό μας και τον καιρό που έρχεται….

Ένα εξαιρετικό ποιητικό και ιστορικό αριστούργημα , που πρέπει να διαβαστεί από όλους.

 

Ο Κων/νος Γουργουλιάνης  είναι καθηγητής Πνευμονολογίας , πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας. Ίδρυσε και διευθύνει την Πνευμονολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Επίσης διευθύνει ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Ιατρική Σχολή. Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 250 εργασίες , κυρίως σε αγγλόφωνα ιατρικά περιοδικά του εξωτερικού. Έχει τιμηθεί για το επιστημονικό του έργο πολλές φορές στην Ελλάδα. Βιβλία του χρησιμοποιούνται για τη διδασκαλία φοιτητών ιατρικής.

Ο Νίκος Κυριαζής είναι διδάκτωρ στα Οικονομικά του Πανεπιστημίου της Βόνης , επισκέπτης καθηγητής των Πανεπιστημίων Harvand και  Trier και καθηγητής του Οικονομικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Έχει δημοσιεύσει 16 μυθιστορήματα , μια ποιητική συλλογή , τρία βιβλία στρατηγικής και δυο οικονομικά, πολλά επιστημονικά άρθρα σε διεθνή ακαδημαϊκά journals και περισσότερα από 300 άρθρα στον ελληνικό και καθημερινό Τύπο. Το 2005 τιμήθηκε από τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας με το ανώτατο παράσημο της Γαλλίας , του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής , για τη συνεισφορά του στην Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση

 

Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s