Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά

«Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά» Λ.Παδούρα Εκδόσεις Καστανιώτης 2011 σελ.685

 

To Σάββατο 6/10/2012 απονεμήθηκε στο βιβλίο «Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά» του Λεονάρντο Παδούρα ,το Βραβείο The Athens Prize for Literature (από δύο επιτροπές με συγγραφείς και κριτικούς λογοτεχνίας) , ως το καλύτερο ξένο μυθιστόρημα , που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα , το 2011.

Το βιβλίο αυτό καταδύεται στις κατακόμβες μιας ιστορίας ,που μοιάζει  περισσότερο με θεία τιμωρία παρά με έργο ανθρώπων μεθυσμένων από την εξουσία, τη λαχτάρα για έλεγχο και τη φιλοδοξία για ιστορική υπέρβαση.

Αναφέρεται επίσης στο πώς έχει διαστραφεί η μεγαλύτερη Ουτοπία του 20ου αιώνα, που είχε ποτέ ο άνθρωπος στην εμβέλεια του χεριού του. Όλα εκείνα τα 74 χρόνια της ΕΣΣΔ , είχαν κυλήσει επί ματαίω, από τη στιγμή που η Ουτοπία είχε προδοθεί και , ακόμα χειρότερα, είχε μετατραπεί σε εξαπάτηση των καλύτερων πόθων των ανθρώπων.

Το τόσο ελκυστικό όνειρο της πιθανής ισότητας είχε μετατραπεί στον μεγαλύτερο αυταρχικό εφιάλτη της ιστορίας, όταν εφαρμόστηκε στην πραγματικότητα, η οποία θεωρείται δικαίως το μοναδικό κριτήριο της αλήθειας.

 

Με αφορμή ένα πραγματικό γεγονός , ο συγγραφέας, χτίζει μια ιστορία στην οποία συναντιούνται οι ζωές τριών ανθρώπων: του Τρότσκι, από τότε που φεύγει στην εξορία μέχρι την στιγμή που δολοφονείται στο Κογιοακάν του Μεξικού, του Ραμόν Μερκαντέρ, που εκπαιδεύτηκε από στις σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες για να δολοφονήσει τον Τρότσκι, και του νεαρού Κουβανού Ιβάν, που θα γίνει ο θεματοφύλακας αυτής της μυστικής και επικίνδυνης ιστορίας.

Χρησιμοποιεί ο συγγραφέας  την ιστορία της δολοφονίας του Τρότσκι ,για να πραγματευτεί τη διαστροφή της μεγάλης ουτοπίας του 20ου αιώνα, αυτής της διαδικασίας στην οποία πολλοί επένδυσαν τις ελπίδες τους και τόσοι χάσανε όνειρα , χρόνια , ακόμα και αίμα και ζωή.

Πρόκειται για μια ιστορία ,που την διηγήθηκε το 1977 , στην Κούβα , ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά, ο Ζακ Μορνάρ ή ο Ραμόν Πάβλοβιτς Λόπες ή ο Ραμόν Μερκαντέρ στον νεαρό κουβανέζο κτηνίατρο ,Ιβάν Κάρδενας Ματουρέλ.

Ο Ραμόν Μερκαντέρ ήταν ένας υπάκουος Ισπανός κομμουνιστής , στρατολογημένος ως στρατιώτης του σοβιετικού ιδεώδους ,για να διαπράξει το πιο βδελυρό και αποκρουστικό έγκλημα.

Ο Ιβάν ανακάλυψε ότι η πρόθεσή του να κατανοήσει τη ζωή του Ραμόν Μερκαντέρ σήμαινε ότι πρέπει να προσπαθήσει να κατανοήσει επίσης και τη ζωή του θύματός του, του Τρόσκι, αφού αυτός ο δολοφόνος θα ήταν ολοκληρωμένος , ως δήμιος και ως ανθρώπινο ον, μόνον αν τον συνόδευε το αντικείμενο της πράξης του, ο αποδέκτης του μίσους των ανθρώπων που τον εξώθησαν και τον όπλισαν.

Το βιβλίο περιγράφει με μυθιστορηματικό τρόπο ποιος ήταν ο Τρότσκι καθώς και για τους λόγους της πολιτικής του πτώσης , των διώξεων που υπέστη και του θανάτου που του επέβαλαν, πώς είχε οργανωθεί η εκτέλεση του επαναστάτη και ποιος είχε υλοποιήσει εκείνη την τελική διαταγή , πόσο ακραία είχε γίνει η σκληρότητα των μπολσεβίκων στα χέρια του ίδιου του Τρότσκι , τις μέρες της μέγιστης εξουσίας του,  για τα κατοπινά εγκλήματα και τις σφαγές του Στάλιν, καθώς και όλη αυτή η βαρβαρότητα , που καλυπτότανε  πίσω από τις δικαιολογίες περί αγώνα για έναν κόσμο καλύτερο.

Η βαναυσότητα του Στάλιν δεν την προκαλούσε μόνο η πολιτική ανάγκη ή η λαχτάρα του για την εξουσία: οφειλόταν επιπλέον και στο μίσος του για τους ανθρώπους , κι ακόμα χειρότερα , στο μίσος του για τη μνήμη των ανθρώπων που τον είχαν βοηθήσει να στήσει τα ψέματά του και να ξαναγράψει την ιστορία. Μια ιστορία ,που την είχαν διαστρέψει, οι ηγέτες, που για 74 χρόνια ήταν κύριοι της εξουσίας και, φυσικά της Ιστορίας….

Ο Ραμόν Μερκαντέρ θα θυμόταν σε όλη του τη ζωή, εκείνο το τέλος του πρωϊνού και την αρχή του απογεύματος της 20ης Αυγούστου του 1940. Την ημέρα που σκότωσε, με το πιολέ,  τον Τρότσκι. Το πιολέ , το αναρριχητικό εργαλείο ,που άρεσε του Ραμόν, λόγω του συμβολισμού που περιέκλειε η χρήση του. Ήταν σκληρό , βίαιο, εκδικητικό: ένα θανατηφόρο αμάλγαμα του σφυριού και του δρεπανιού…..

Ο Ραμόν Μερκαντέρ ήταν θύμα και δήμιος . Ήταν περισσότερο δήμιος παρά θύμα κι αυτό δεν τον άφηνε να ζήσει με γαλήνη. Είναι πολύ φριχτό να ζεις όλη σου τη ζωή σαν να είσαι άλλος, λέγοντας πως είσαι άλλος, και να ξέρεις πως είναι καλύτερο να ζεις κρυμμένος πίσω από κάποιο άλλο όνομα επειδή νιώθεις ντροπή για τον ίδιο σου τον εαυτό…

Για το τι είχε κάνει ο Ραμόν Μερκαντέρ ,ο νεαρός Ιβάν ένιωθε αηδία , αλλά επιπλέον ένιωθε και συμπόνια για αυτόν, για τον τρόπο που τον είχαν χρησιμοποιήσει , για την ντροπή που του προκαλούσε το να είναι αυτός που ήταν. Τον Ραμόν Μερκαντέρ τον είχαν σκοτώσει πολλές φορές. Του είχαν πάρει τα πάντα, το όνομα, το παρελθόν, τη βούληση, την αξιοπρέπειά του. Το ήξερε ότι ήταν ένας δολοφόνος και δεν αξίζει συμπόνια , αλλά δεν μπορούσε ο Ιβάν ,να ξεφύγει από αυτήν!!!

Ο συγγραφέας δέχεται ότι το αληθινό μεγαλείο του ανθρώπου βρίσκεται στην άνευ όρων καλοσύνη, στην ικανότητα να δίνει σε αυτούς που δεν έχουν τίποτα, όχι όμως εκείνο που μας περισσεύει ,αλλά ένα κομμάτι από τα λίγα που έχουμε.

Και με τους ανθρώπους τι γίνεται; αναρωτιέται ο συγγραφέας. Άραγε σκέφτηκε ποτέ κανένας τους τούς ανθρώπους; Μήπως ρώτησαν κανένα, τον Ιβάν, τον Ραμόν, αν συμφωνούσαν να αναβάλουνε όνειρα, ζωή και όλα τα υπόλοιπα μέχρι να σβήσουν τα όνειρα , η ζωή , μέσα στην ιστορική κόπωση και την Ουτοπία που έχει πια διαστραφεί ;

Αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης αυτού του συγκλονιστικού βιβλίου, όλη εκείνη την κοσμική καταστροφή και τη σημασία που είχε το έγκλημα του Μερκαντέρ ,μέσα σε τόση προδοσία. Επίσης αναρωτιέται ο αναγνώστης, ποιος ήταν πιο άρρωστος , ο Στάλιν ή η κοινωνία που του επέτρεψε να θεριέψει;

Πρόκειται για μια ιστορία αγάπης , τρέλας και θανάτου , που θα βοηθήσει κάπως να καταλάβουμε πώς και γιατί διαστρεβλώθηκε η Ουτοπία του 20ου αιώνα αλλά, επιπλέον, θα προκαλέσει ακόμα και συμπόνια.

Πρόκειται για Αριστούργημα. Διαβάστε το.

 

Ο Λεονάρντο Παδούρα γεννήθηκε το 1955 στην Αβάνα. Έχει εργαστεί ως σεναριογράφος , δημοσιογράφος και κριτικός. Έχει γράψει μυθιστορήματα, διηγήματα και δοκίμια. Εκείνη όμως που τον έκανε παγκοσμίως γνωστό είναι η αστυνομική τετραλογία του «Οι τέσσερες εποχές»(«Ένα άψογο παρελθόν»,  «Άνεμοι της Σαρακοστής», «Μάσκες », «Φθινοπωρινό τοπίο»). Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, ενώ έχει βραβευτεί στην Κούβα, την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, και την Αυστρία. Άλλα έργα του είναι «Αντιός, Χεμινγουέϊ», «Παρελθόν χαμένο στην ομίχλη» κ.α.

Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s